ลูกเนียง เป็นผักอีกชนิดหนึ่งของภาคใต้ ที่ชาวใต้แท้ๆ มีวลีเด็ดกำกับว่า “เหนาะลูกเนียงกินข้าวได้เป็นโคม” แปลว่า กินข้าวกับลูกเนียง สามารถกินข้าวได้เป็นกะละมังเลยทีเดียว คำว่า ‘เหนาะ’ หมายถึง เคียง หรือผักเคียง ใช้สำหรับกินคู่บูดู หรือน้ำพริกนั่นเอง

 

ลูกเนียง เป็นพืชที่มีมากในภาคใต้ เนื้อแข็ง กรอบ มีกลิ่นฉุน ฉุนแรงกว่าสะตอ ใครที่เหนาะลูกเนียงมากๆ เวลาเข้าห้องน้ำไปทำธุระเบา คนที่เข้าตามทีหลัง ถึงขั้นต้องอุดจมูกกลั้นหายใจ เพราะกลิ่นปัสสาวะจะเหม็นรุนแรงมาก

ลูกเนียงใหญ่ลูกเนียงใหญ่ / ภาพโดยผู้เขียน


 

ลูกเนียงมีกรดเจงโคลิก (djenkolic acid) ซึ่งเป็นกรดอะมิโนที่มีกรดกำมะถันสูงมากๆ มีพิษทำลายไต กินมากๆ มีสิทธิ์เป็นนิ่ว ปัสสาวะไม่ออก คนใต้ดั้งเดิมบอกว่า ลูกเนียงแป้งเยอะ ซึ่งก็หมายถึงอันตรายที่ก่อให้เกิดนิ่วและปัสสาวะไม่ออกนี่เอง

Advertisement

Advertisement

 

กรดเจงโคลิก นอกจากเกิดปัจจัยเสี่ยงต่อนิ่วอย่างที่ยกมาแล้ว ยังทำให้เมา คลื่นไส้อาเจียนได้ หากคนคนนั้นแพ้กรดเจงโคลิก นับว่าเป็นผักที่มีอันตรายสูงมากๆ แต่คนใต้ก็ดันชอบกินซะด้วยนี่สิ ของฉุนๆ กลิ่นแรงๆ ชอบนัก สะตอ นั่นก็ใช่ กินมากๆ กลิ่นปัสสาวะจะฉุนแรง และเสี่ยงเป็นนิ่วได้ด้วย

ลูกเนียงนกลูกเนียงนก ในฝัก (ภาพมุมขวาล่าง สีเขียวๆ)
ภาพโดย ผู้เขียน


 

ลูกเนียงมีหลักๆ 2 ประเภท คือ ลูกเนียงใหญ่ กับ ลูกเนียงนก อย่างหลังขนาดเล็กกว่า ผลเป็นฝักอย่างถั่ว ความเมาน้อยกว่า ทว่ากินเยอะๆ อาการนิ่วถามหาเช่นกัน

 

ลูกเนียงใหญ่ สามารถนำมาต้มได้ แต่ลูกเนียงยิ่งต้ม กรดเจงโคลิก ยิ่งเพิ่มพูนความร้ายกาจ อาจถึงตายได้หากกินเข้าไป อ่านดูค่อนข้างย้อนแย้ง ต้มกินแล้วถึงตาย จะต้มกินทำไม? เพราะลูกเนียงต้มรสอร่อย จึงต้มกินกัน วิธีลดกรดเจงโคลิก นั่นต้องต้มพร้อมกับธาตุเหล็ก ฉะนั้นหากใครเห็นคนต้มลูกเนียงจะพบว่า เขาจะใส่ตะปู และขี้เถ้าไปด้วย เพื่อทำลายพิษของมัน และใช้เวลาต้มนาน เนื่องจากเนื้อลูกเนียงแข็งมาก กว่าจะนุ่มได้ที่ ก็หมดเวลาไปเป็นวัน

Advertisement

Advertisement

ลูกเนียงต้มลูกเนียงต้ม
ภาพโดย ผู้เขียน


 

ส่วนตัวผู้เขียนเอง แม้เป็นคนใต้แท้ๆ สวนหลังบ้านมีทั้งต้นเนียงใหญ่ และต้นเนียงนก แต่ก็แพ้ลูกเนียง กินทีไรเมาทุกที ภาษาถิ่นจังหวัดนราธิวาสเรียกอาการเมานี้ว่า “ขึ่น” อาการจะรู้สึกเวียนหัว น้ำลายใสๆ ไหลนิดๆ

 

ลูกเนียงอร่อย จิ้มน้ำบูดูกินกับข้าวร้อนๆ ยิ่งอร่อย แม้ผมกินลูกเนียงไม่ได้ แต่เห็นคนที่ชอบ กินข้าวเหนาะลูกเนียงแล้ว รับรู้ได้ถึงความอร่อยจริงๆ น้ำลายสอตามเลย

เนียงหมานลูกเนียงนกหมาน หรือเพาะ
ภาพโดย ผู้เขียน


 

เพราะว่าลูกเนียงอร่อย จึงเกิดภูมิปัญญาชาวบ้านในการลดพิษของลูกเนียง โดยการนำลูกเนียงไปเพาะ หรือกลบทราย ให้งอกต้นอ่อนซะก่อน เมื่อเนียงงอกต้นอ่อน กรดเจงโคลิก จะหายไป ทำให้กินได้ปลอดภัย ไม่เสี่ยงโรคนิ่ว และคนแพ้ก็จะไม่เมา

Advertisement

Advertisement

 

วิธีเพาะให้งอกต้นอ่อนนี้ ภาษาใต้เรียกว่า “ลูกเนียงหมาน” ใครที่แพ้พิษลูกเนียงดิบ ลองกินแบบหมานดูครับ อาจจะพบทางสว่าง หรือชาวภาคอื่น ได้รับฟังกิตติศัพท์ความอร่อยแล้วอย่างลองลูกเนียงบ้าง ขอแนะนำว่า เริ่มจากลูกเนียงหมานจะเหมาะกว่า ไม่อย่างนั้นอาจเมา และเป็นอันตรายได้ หากไม่เกิดผลเสียใดๆ กับร่างกาย ถือว่าผ่าน เข้าสู่ขั้นรับความอร่อยแบบฉบับชาวใต้ได้