ตัวกง

ในภาพนี่คือ “กง” คุณอาจมองเป็นคางคกธรรมดา ใช่ครับ มันคือคางคก

อ้าว! เป็นคางคก แล้วเอามาอวดทำไม?

แหม่! ถ้าธรรมดาจะเอามาเขียนเล่าเรื่องหรือ

 

กง เป็นคางคกยักษ์ คางคกภูเขาที่รักสงบ สุขุม แต่เข้มแข็ง เรียกได้ว่าเป็นผู้ใหญ่ใจดี ประมาณนั้น

กง  เป็นคางคกที่มีพื้นเพอยู่ทางภาคใต้ พบมากทางภาคใต้ตอนล่าง ชอบอาศัยอยู่ตามแอ่งน้ำ ที่ชื้น ตัวในภาพเป็นคางคกยักษ์ซึ่งมาอาศัยอยู่บ้านย่าของผม ที่หมู่บ้านสอวอใน อ.สุคิริน จ.นราธิวาส หมู่บ้านในดินแดนภูเขาทองโต๊ะโม๊ะ

 

กงเป็นมากกว่าคางคก ไม่ใช่เพราะตัวใหญ่กว่าคางคกทั่วไป แต่เพราะชาวใต้ถือเป็นสัตว์มงคล ชาวบ้านโดยเฉพาะผู้เฒ่าผู้แก่นับถือตัวกงมาก เพราะเชื่อว่าจะนำโชคลาภมาให้ และเป็นอย่างนั้นจริงๆ หลายบ้านถูกหวยทันทีที่กงมาอาศัยอยู่ด้วย และสิ่งดีๆ มักวิ่งเข้าหา บางคนถึงกับอาบน้ำทาแป้งให้เป็นประจำ ดูแลเหมือนลูกคนหนึ่งเลยล่ะ

Advertisement

Advertisement

ป่ายามเช้า

กงนั้นมีความเป็นปัจเจกสูง ไม่เป็นสัตว์เลี้ยงของผู้ใด มันจะมาอยู่เองหากพอใจ และจะไปหากต้องการ ฉะนั้นเมื่อกงเข้าบ้านใคร เจ้าของบ้านจึงเอาใจเป็นพิเศษ ย่าเล่าว่า แต่ก่อนมีกงมาอาศัยอยู่ด้วยตัวหนึ่ง แน่นอนมันมาของมันเอง ตอนนั้นย่ายังเป็นคนหนุ่ม ไม่เชื่อคำพ่อแม่บอกว่า กงต่อให้จับไปปล่อย หรือมอบให้ใคร หากมันรักบ้านของเรา มันจะกลับมา ย่าในวัยนั้นจึงขีดสีแดงไว้กลางหลังมัน (ไม่ใช่ตัวในภาพนี้นะ) เพื่อพิสูจน์ตัวตนของมัน ปรากฏว่า ไปปล่อยยังไง มันก็กลับมา

 

บ้านของชาวใต้แบบโบราณ มีบ่อน้ำอยู่กลางบ้าน บรรยากาศโดยรอบเป็นป่าเขา ร่ม ชื้น กงชอบมาอาศัยอยู่แถวบ่อน้ำนั่นแหละ บ่อน้ำกลางบ้าน เป็นทั้งที่อาบน้ำ และซักล้าง ปัจจุบันบ้านเรือนถูกปรับเปลี่ยนตามสมัยนิยม บ่อน้ำไม่มีแล้ว  กลายเป็นประปาแทน ถึงไม่มีบ่อน้ำ แต่บรรยากาศของ อ.สุคิริน ยังปกคลุมด้วยป่าเขา กงจึงมักกระโดดเข้ามาอาศัยบางบ้าน มาแล้วก็แว็บเข้าไปนอนสบายในห้องน้ำ ตัวในภาพนี้แต่เดิมอาศัยอยู่ในห้องน้ำบ้านย่า แต่ที่บ้านย่ามีหลานสาววัยสิบกว่าขวบอาศัยอยู่ด้วย เธอกลัวความน่าเกลียดของกง ร้องวี้ว้ายทุกครั้งที่สบตากัน เจ้ากงงจึงย้ายตัวเองมาอาศัยอยู่ที่แคร่ อย่างที่เห็น

Advertisement

Advertisement

 

ครับ กงแสนรู้

ต้นไม้

หลักการคงกงให้อยู่คู่บ้านนานๆ ย่าบอกว่า ห้ามคนในบ้านทะเลาะกัน แล้วย่าก็เล่าย้อนกลับไปถึงกงที่เคยขีดสีแดงไว้กลางหลัง “ปล่อยไปกี่ทีมันก็กลับมา เคยให้ญาติเอาไปเลี้ยง มันก็หนีกลับมา แต่พอที่บ้านทะเลาะกันเท่านั้นแหละ มันหนีไปเองเลย เสียดายเหมือนกัน”

 

เอาล่ะ ที่เอ่ยมา คือ หลักความเชื่อที่ชาวบ้านมีต่อกง และไม่เพียงชาวใต้เท่านั้นที่เชื่อว่าคางคกยักษ์เป็นสัตว์มงคล ชาวอีสานก็มีความเชื่อนี้ ก็อย่างพญาคันคาก นั่นไง เรื่องเป็นอย่างไร ลองสืบค้นหาอ่านดูครับ กลับมาที่กงกันต่อ เรื่องความเชื่อนี้อาจดูงมงาย แต่หากเราพักเรื่องความเชื่อลง แล้วมามองตามภูมิศาสตร์ และนิสัยกง จะทำให้เคารพหลักคิดของบรรพบุรุษยิ่งขึ้น นั่นคือ ภูมิประเทศของภาคใต้ อยู่ท่ามกลางป่าเขา และชื้น ด้วยเพราะฝนตกชุก ซ้ำยังสร้างบ้านเรือนไม่ยกพื้น แล้วยังขุดบ่อไว้กลางบ้านอีก พวกตะขาบ สัตว์มีพิษชอบนักแหละ เวลาไปอาบน้ำ ซักผ้า ก็เสี่ยงอันตราย มีเจ้าคางคกยักษ์นามว่ากง นี่แหละครับ เป็นพระเอก เพราะนอกจากแมลงธรรมดาแล้วมันยังเป็นคางคกที่กินแมลงมีพิษอื่นๆ เป็นอาหารด้วย การที่กงมาอาศัยอยู่ริมบ่อน้ำ รับประกันได้เลยว่า เจ้าของบ้านจะปลอดภัยจากสัตว์มีพิษเหล่านั้น

Advertisement

Advertisement

กิ้งกือ

ทางด้านข้อห้าม ไม่ให้คนในบ้านทะเลาะกัน นั่นก็กุศโลบายชั้นงาม เพื่อให้คนในบ้านรักใคร่ปรองดองกันเป็นจุดหมายสำคัญ และนี่แหละ ที่ผมบอกว่า กง เป็นมากกว่าคางคก และเป็นมากกว่าความงมงาย แต่มันคือภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ ที่คนรุ่นใหม่มักมองข้าม

 

********

 


 

หมายเหตุ :

เรื่องการเลี้ยงกง หรือคางคกภูเขา เป็นประสบการณ์ตรงของผู้เขียน ปัจจุบันกงยังอยู่ที่บ้านของย่า ที่ อ.สุคิริน จ.นราธิวาส

กง บางพื้นที่เรียก จงโคร่ง และหมาน้ำ