วิธีการทำหมอนขิด

                     ก่อนอื่นต้องบอกก่อนนะคะว่าหมอนขิดเป็นงานหัตถกรรมที่สำคัญของชาวอีสานที่มีความผูกพันกับคติความเชื่อของชาวอีสานมาตั้งแต่ช้านานมากเลยค่ะ ซึ่งการทำหมอนขิดเกิดขึ้นมาพร้อมกับวิถีชีวิตของชาวนาชนบท โดยเฉพาะชาวอีสานซึ่งเป็นวิถีชีวิตและภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ และในปัจจุบันชาวบ้านยังคงรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิมเอาไว้ โดยเฉพาะศิลปะในการทอผ้าเพื่อใช้สอยในครัวเรือน ทั้งเสื้อผ้าและเครื่องใช้ ที่นอน หมอน ผ้าห่ม ผู้หญิงส่วนใหญ่ ได้รับการถ่ายทอดจากพ่อแม่ ปู่ย่าตายายหรือญาติผู้ใหญ่ การทอผ้าลายขิด เป็นศิลปวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมาเป็นเวลานาน จากคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่

1.     วัสดุ / อุปกรณ์ในการทำหมอนขิด

-          ผ้าขิด เป็นวัตถุดิบหลักในการทำหมอนขิด เป็นผ้าที่มีชื่อเป็นที่รู้จักกันดีของคนทั่วไป ต้องใช้ฝีมือและความสามารถในการทอสูงกว่าผ้าชนิดอื่น แม่บอกว่าผ้าขิดเป็นของสูงหมอนขิด

Advertisement

Advertisement

-          ไส้หมอน ไส้หมอนเป็นส่วนประกอบที่ใช้ยึดตัวหมอนให้เป็นรูปร่างไส้หมอน

-          หน้าหมอน เป็นส่วนปิดปากหมอนทั้งสองข้าง อาจจะพับครึ่งไว้ก่อนนำไปเย็บติดกับหมอนเพื่อความสะดวกหน้า

-          พิมพ์แทงหมอน ใช้ตะปูตอกกับไม้คล้ายตั่ง แล้วใช้ผ้าขิดที่ตัดไว้เป็นแผ่น ๆ แทงลงไปให้ตึงและได้ลูกหมอนตามขนาดที่ต้องการพิมพ์-          จักรเย็บผ้า จักรเย็บผ้าใช้เย็บหมอนให้เป็นรูปร่างจักร

2.     ขั้นตอนการทำหมอนขิด

2.1   คัดเลือกผ้าที่จะทำเป็นตัวหมอน142.2  ตัดผ้าอีกส่วนที่จะเย็บเป็นไส้หมอน2

2.3  เย็บเป็นรูปหมอน คือ นำตัวหมอนกับไส้หมอนมาเย็บเข้าลูกกัน5

672.4  จากนั้นนำหน้าหมอที่พับครึ่งไว้แล้วมาเย็บติดกับไส้หมอน ไส้กลาง ที่หมอนที่เย็บเป็นลูกหมอนแล้ว แต่เปิดปากไว้ข้างหนึ่ง เพื่อยัดนุ่น โดยในปัจจุบันส่วนมากจะใช้เครื่องยัดอาจจะเปิดปากหน้าหมอนเพียงลูกละข้างเดียว8

Advertisement

Advertisement

2.5  พอยัดนุ่นเต็มลูกหมอนแล้ว ก็มาสอยปิดหน้าหมอนอีกด้านหนึ่งให้มิดชิดไม่ให้นุ่นแตกออกมาข้างนอกค่ะ

2.6  เมื่อได้ตัวหมอนเรียบร้อยแล้ว ก็เป่านุ่น แล้วห่อพลาสติกให้เรียบร้อยค่ะ

  • จากขั้นตอนข้างต้นเราก็จะเห็นแล้วใช่ไหมล่ะคะว่ากว่าจะได้หมอนขิดออกมาแต่ละลูกนั้นต้องผ่านขั้นตอนการทำต่าง ๆ อยู่หลายขั้นตอนกันเลยทีเดียว แต่ขั้นตอนข้างต้นเป็นขั้นตอนการทำของแม่เราเองค่ะ เพื่อน ๆ หรือใครที่สนใจก็สามารถดูเป็นแนวทางได้เลยนะคะ

3.     ประโยชน์ของหมอนขิด สามารถเอาไว้หนุนหัว หรือเป็นของฝากก็ได้ค่ะแล้วแต่ท่านใดจะใช้สอยตามสะดวกเลยค่ะ