ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
บทความนี้ อ้างอิงมาจากบทความของ รศ.ชฎาพร ทีฆาอุตมากร อาจารย์ภาควิชาการบัญชี คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ตีพิมพ์ใน วารสารรามคำแหง ปีที่ 24 ฉบับที่ 3 (ก.ค.- ก.ย. 2550) ผมเห็นว่ามีสาระประโยชน์ ควรแก่การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ให้กว้างขวาง เพื่อให้คนที่เกี่ยวข้องในขบวนการสหกรณ์ จะได้รับทราบและศึกษาเรียนรู้ เพื่อช่วยกันเป็นหูเป็นตา ปกป้องและพัฒนากิจการสหรณ์ในประเทศไทย ให้แคล้วคลาดปลอดภัยจาก “คนขี้โกง … คนทุจริต” ไม่ให้ทำความเสียหายต่อสังคมส่วนรวมได้อีกต่อไป

ผมขออนุญาตนำเสนอบทความดังกล่าวของอาจารย์ชฎาพร ฯ โดยนำเนื้อหาทั้งหมดมาสรุปและเรียบเรียงใหม่แบบย่อ ซึ่งอาจมีบางส่วนได้สอดแทรกความคิดเห็นและสำนวนการนำเสนอส่วนตัวบ้าง หากมีท่านใดสนใจต้องการอ่านต้นฉบับ ฯ สามารถดาวน์โหลดไฟล์ ได้ที่

Advertisement

Advertisement

https://drive.google.com/file/d/1tjcydGeCxOqdAoiaxYk-deIve2EUveD3/view?usp=sharing
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
… มาเริ่มเรื่องกันเลยน่ะครับ …
สำนวน “เงินทองไม่เข้าใครออกใคร” เงิน … เป็นสิ่งยั่วยวนดึงดูดใจให้ผู้เกี่ยวข้องเกิดความอยากได้ (เกิดความโลภ) ได้ทุกเมื่อ … ในองค์กรธุรกิจต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเงิน จึงเกิดมีการทุจริตอยู่บ่อย ๆ รวมทั้ง “สหกรณ์” เป็นองค์กรธุรกิจหนึ่งที่มีการทุจริตเกิดขึ้นเป็นประจำ
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
โครงสร้างองค์กรของสหกรณ์ ประกอบด้วย 1. คณะกรรมการดำเนินการ จำนวนไม่เกิน 15 คน ที่ได้รับเลือกตั้งจากที่ประชุมใหญ่สมาชิก ฯ ให้ทำหน้าที่บริหารงานสหกรณ์ โดยกำหนดนโยบายให้ 2. ฝ่ายจัดการ (ได้แก่ ผู้จัดการ และ พนักงานสหกรณ์) นำไปปฎิบัติให้บรรลุผลตามเป้าหมาย ภายใต้การบริหารและควบคุมโดยคณะกรรมการ ฯ 3.สมาชิก มีฐานะเป็นเจ้าของสหกรณ์ มีส่วนร่วมสามารถใช้สิทธิในการควบคุมการดำเนินงานของสหกรณ์ โดยผ่านที่ประชุมใหญ่สามัญประจำปี (อย่างน้อยมีการประชุม ฯ ปีละหนึ่งครั้งในแต่ละรอบบัญชีสหกรณ์) นอกจากนั้นสมาชิกจะเลือกตั้งบุคคลให้เป็นตัวแทนทำหน้าที่ 4. ผู้ตรวจสอบกิจการ ทำการตรวจสอบการดำเนินงานทั้งปวงของสหกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นการดำเนินงานด้าน การเงิน การบัญชี การบริหารจัดการทุกด้าน รวมทั้งระบบสารสนเทศในสหกรณ์ ฯลฯ

Advertisement

Advertisement

ด้วยความสะดวกในการให้บริการสินเชื่อของสหกรณ์ นั้น ง่ายและรวดเร็วกว่าธนาคารพาณิชย์ นอกจากนั้นการกู้ยืมเงินจากสหกรณ์ ยังมีผลตอบแทนเป็นเงินปันผลเฉลี่ยคืนให้อีกด้วย และ อัตราผลตอบแทนการฝากเงินในสหกรณ์ มีอัตราดอกเบี้ยที่ให้สูงกว่าธนาคารพาณิชย์ทุกแห่ง จึงเป็นที่นิยมในหมู่ประชาชน หลั่งไหลไปเป็นสมาชิก และ ใช้บริการด้านการเงินกับสหกรณ์ จำนวนมาก จึงทำให้ปริมาณการหมุนเวียนเงินสดของสหกรณ์เพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง เป็นที่มาแห่งการทุจริตเกิดขี้นได้

Advertisement

Advertisement

ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
คนขี้โกง … คนทุจริต (ในสหกรณ์) เขาทำการทุจริตกันอย่างไร ? หลายท่านอาจยังไม่ทราบ
มีสาเหตุ/ข้อสังเกตที่อาจก่อให้เกิดการทุจริตรวมทั้งวิธีการทุจริตในสหกรณ์ นำเสนอเป็นแนวทางช่วยกันป้องกันไม่ให้เกิดการทุจริตขึ้นได้
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
สาเหตุการทุจริตในสหกรณ์ มีดังนี้.-
1. การบริหารจัดการไม่ถูกต้อง : คณะกรรมการสหกรณ์ ไม่แบ่งหน้าที่มอบหมายความรับผิดชอบงานให้แก่เจ้าหน้าที่ ให้ชัดเจน ที่สำคัญ ใช้บุคคลคนเดียวกันทำหน้าที่ทั้งการเงินและบัญชี
2. คณะกรรมการดำเนินการขาดความรับผิดชอบ : ไม่เคร่งครัด/กำกับ/ควบคุมการทำงานของผู้จัดการ และ พนักงาน ให้ถูกต้องเป็นไประเบียบ ข้อบังคับ และ กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ควรตรวจสอบการปฎิบัติงานของฝ่ายจัดการอยู่เสมอ
3. ผู้จัดการสหกรณ์ มีอำนาจ/สร้างบุญคุณ อยู่เหนือเจ้าหน้าที่ : พนักงานต้องยอมร่วมมือทำตามความ
ต้องการของผู้จัดการ กระทำการในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง เนื่องจาก อยู่ภายใต้อำนาจให้คุณให้โทษ หรือ มีบุญคุณ เช่น ผู้จัดการช่วยค้ำประกันตอนเข้าทำงาน / ผู้จัดการเอาญาติพี่น้องเข้ามาทำงานในสหกรณ์ ฯลฯ
4. เจ้าหน้าที่สหกรณ์ ร่วมกันทุจริตเป็นคณะ ฯ : พนักงานสหกรณ์สมรู้ร่วมคิดทำการทุจริต โดยผู้จัดการขาดประสิทธิภาพไม่สามารถรู้เท่าทันหรือกวดขันการทำงานให้ถูกต้องได้
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
ข้อสังเกต … บอกเหตุว่ามีการทุจริต
1. เงินสดในมืออยู่กับผู้จัดการสหกรณ์จำนวนมากอย่างสม่ำเสมอ
2. ถอนเงินฝากจากบัญชีธนาคารของสหกรณ์อยู่บ่อย ๆ ทั้งที่เงินสดในมือมีเหลือจำนวนมาก หรือ ไม่
สามารถระบุจำนวนเงินสดในมือให้ชัดเจนได้ แต่จะมีการถอนเงินฝากจากบัญชีของสหกรณ์อยู่เรื่อย ขณะที่การนำเงินสดเข้าบัญชีธนาคารไม่ค่อยปรากฎให้เห็น
3. การบันทึกรายการทางบัญชีไม่ถูกต้องและไม่เป็นปัจจุบัน (เป็นอาจิณ)
4. การจดบันทึกรายงานการประชุมของคณะกรรมการ ฯ และ การนำเสนอรายละเอียดทางการเงินไม่ชัดเจน ทำอย่างรวบรัดและคลุมเครือ
5. เมื่อ … ผู้ตรวจการสหกรณ์ หรือ ผู้ตรวจสอบกิจการ … ขอตรวจสอบเอกสาร&หลักฐานต่าง ๆ … เจ้าหน้าที่มักหลีกเลี่ยงไม่ให้ความร่วมมือ หรือ ให้ความร่วมมือ แต่ไม่มีรายละเอียดที่ชัดเจนมาแสดงได้
6. บุคลากรของสหกรณ์ (คณะกรรมการ ฯ/พนักงาน) ทำผิดระเบียบที่สหกรณ์กำหนดไว้ทางการเงินอยู่เสมอ ๆ
7. ผู้ตรวจการสหกรณ์ หรือ ผู้ตรวจสอบกิจการ ได้รับการต้อนรับดูแลเป็นพิเศษเกินความจำเป็น และ มีการให้ของกำนัน สิ่งตอบแทน หรือ ผลประโยชน์ต่าง ๆ / ติดตามรับใช้อย่างดีอยู่ตลอดเวลา
8. ความประพฤติ และ การเป็นอยู่ของเจ้าหน้าที่สหกรณ์ มั่งคั่ง มั่งมี (ผิดปกติ)
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
ตัวอย่างการทุจริตในสหกรณ์ (ที่เกิดขึ้นและเจ้าหน้าที่ผู้กำกับดูแลสหกรณ์ได้ตรวจพบ) สรุปได้ดังนี้.-
1. การทุจริตเกี่ยวกับเงินกู้
1.1 ใส่ตัวเลขจำนวนเงินกู้ในสัญญากู้ยืมสูงกว่าจำนวนที่สมาชิกขอกู้จริง
1.2 บันทึกข้อมูลการกู้ยืมของสมาชิกโดยที่สมาชิกไม่ได้มีความประสงค์ขอกู้ยืมเงิน(สร้างภาระหนี้โดยสมาชิกไม่รู้)
1.3 ใช้ชื่อสมาชิกที่ไม่เคยกู้เงิน หรือ เอาชื่อสมาชิกที่ลาออกไปแล้วแต่ยังไม่คัดชื่ออกจากทะเบียนสมาชิก ทำเรื่องยื่นขอกู้ยืมเงินจากสหกรณ์โดยปลอมแปลงลายมือชื่อ และ นำเงินกู้ไปเป็นของตนเอง
1.4 ใช้ช่องวางที่หย่อนยานของระบบสินเชื่อสหกรณ์ อนุมัติเงินกู้ให้สมาชิกเกินวงเงินตามที่ระเบียบกำหนด โดยเรียกเงินค่าดำเนินการ
1.5 พนักงานสหกรณ์นำเอกสารขอกู้เงินของสมาชิกที่ยังไม่ได้รับการอนุมัติสินเชื่อ ไปจัดทำหลักฐานเบิกจ่ายเงินกู้ โดยใช้ช่องว่างการจดบันทึกรายงานการประชุมสอดแทรกรายชื่อดังกล่าวเข้าไป แล้วนำเงินไปใช้ส่วนตัว โดยไม่บันทึกหลักฐานทางบัญชีให้ถูกต้อง ทั้งนี้ การส่งชำระคืนเงินกู้ตนเองเป็นผู้จ่ายคืน
1.6 พนักงานสหกรณ์ สรวมรอยสร้างเอกสารเท็จทำรายการกู้เงินฉุกเฉินของสมาชิกรายไดรายหนึ่งที่มีหนี้สามัญค้างชำระ โดยสมาชิกไม่ทราบเรื่อง เช่น สมาชิกมีหนี้สามัญ 8,000 บาท ก็จะสร้างหลักฐานการกู้(ฉุกเฉิน) ทำให้สมาชิกมีหนี้เพิ่มโดยไม่รู้ตัว เป็นจำนวนเท่ากับหนี้สามัญที่คงค้าง โดยแบ่งเก็บชำระคืนเป็น 2 งวด ๆ ละ 4,000 บาท แล้วทำการเรียกเก็บเงินชำระหนี้จากสมาชิกเพื่อชำระหนี้เงินกู้ (ฉุกเฉิน) ขณะที่สถานะหนี้สามัญยังคงค้างส่งอยู่เต็มจำนวน
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
2. การทุจริตเกี่ยวกับการชำระหนี้ :
2.1 พนักงานสหกรณ์ทำการทุจริตโดยรับเงินชำระหนี้จากสมาชิกที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ แล้วไม่ออกใบเสร็จรับเงินให้ แต่จะบันทึกว่ารับชำระหนี้ในบญชีเงินกู้รายตัว และใส่หมายเหตุว่าชำระแล้ว เงินที่รับมายังไม่ต้องนำเข้าบัญชีเพราะไม่มีการออกใบเสร็จฯ เป็นการตบตาสมาชิกว่าได้ชำระหนี้เสร็จสิ้นแล้ว เดือนต่อไปไม่มีการเรียกเก็บหนี้ สมาชิกจึงเข้าใจว่าตัดหนี้เรียบร้อยแล้ว แต่ในทางนิติกรรมสมาชิกยังคงมีหนี้ค้างชำระอยู่
2.2 พนักงานสหกรณ์ทุจริตหลอกลวงสมาชิกว่าจะช่วยชำระหนี้ค้างให้เพื่อจะได้ทำสัญญากู้ได้ใหม่ โดยมีการเรียกค่าตอบแทนในการช่วยตัดหนี้ลมให้ก่อนแล้วค่อยส่งชำระในภายหลัง เมื่อสมาชิกได้รับเงินกู้ตามสัญญาใหม่แล้วก็จะนำเงินค่าตอบแทนมามอบให้ตน

3. การทุจริตเกี่ยวกับการรับซื้อเงินกู้ฉุกเฉิน : สมาชิกต้องการกู้เงินฉุกฉิน (สหกรณ์ออมทรัพย์) พนักงานผู้ทุจริตจะอ้างว่าสหกรณ์ไม่มีเงินพอให้กู้ได้ จะใช้เงินตนเองจ่ายให้ก่อนแต่คิดดอกเบี้ยเพิ่ม โดยให้สมาชิกลงนามในเอกสารขอกู้ไว้ เป็นการรับซื้อคำขอกู้ไว้แล้วนำหลักฐานไปเบิกเงินกู้จากสหกรณ์ จากนั้นนำเงินที่ได้เข้าฝากในบัญชีเงินฝากของตนเอง โดยบันทึกการจ่ายเงินกู้แก่สมาชิกไว้ เมื่อครบกำหนดสมาชิกส่งชำระหนี้และต้องการกู้ยืมครั้งใหม่ ก็จะถอนเงินฝากดังกล่าวเพื่อทำให้สถานะการเงินของสหกรณ์ไม่มีเงินพอให้สมาชิกกู้ยืมได้ เป็นการหาผลประโยชน์จากดอกเบี้ยเรียกจากสมาชิกในการรับซื้อคำขอกู้

4. ทุจริตการจัดซื้อพัสดุ ครุภัณฑ์ การจัดซื้อจัดจ้าง ฯลฯ : ลักษณะการทุจริต คือ เจ้าหน้าที่ทำหลักฐานเท็จเพื่อเบิกจ่ายเงิน โดยไม่มีการจีดซื้อ/จัดจ้างจริง

5. การทุจริตเงินสด : เป็นการสร้างหลักฐานเท็จในสมุดเงินสด (รับ-จ่าย) เพื่อยักยอกเงินไปใช้ส่วนตัว

6. การทุจริตเกี่ยวกับการจ่ายคืนค่าหุ้น : เป็นการยักยอกเงินโดยทำการจ่ายเงินคืนค่าหุ้นแก่สมาชิกรายเดียวซ้ำกันสอง – สามครั้ง โดยจ่ายตอนใกล้สิ้นปีครั้งหนึ่ง และ ต้นปีอีกครั้ง เพื่อลดเงินสดในมือในวันสิ้นปี และวค่อยจ่ายจริงในวันต่อไป
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
คำแนะนำ … แนวทางป้องกันการทุจริต
1. คณะกรรมการ ฯ หมั่นตรวจสอบการดำเนินงานอยู่เสมอ โดยวิธีสุ่มตรวจ และ ตรวจสอบรายละเอียด
2. การมอบหมายงานและอำนาจหน้าที่ให้เจ้าหน้าที่ชัดเจนเป็นระบบ ติดตาม/ตรวจสอบ/รายงานผล
3. การแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ทำงานด้านการเงิน และ การบัญชี ต้องไม่เป็นบุคคลเพียงคนเดียวทำหน้าที่ทุกด้าน
4. การบรรจุบุคคลเข้าเป็นพนักงานควรระบุให้ชัดเจนในสัญญาจ้างและเรียกหลักประกันตามภารกิจของ
งานที่มอบหมายให้เพียงพอ
5. การแต่งตั้ง คณะกรรมการเงินกู้ ทำหน้าที่พิจารณาอนุมัติสินเชื่อ … คณะกรรมการ ฯ ต้องมีบทบาททำ
หน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพจริง มิใช่มอบให้เจ้าหน้าที่ตัดสินใจเสนอรายชื่อแล้วอนุมัติตาม
6. คณะกรรมการ ฯ ต้องกำกับและควบคุมให้เจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้อง บันทึกรายการและจัดทำเอกสาร
หลักฐานทางการเงินและบัญชีให้เรียบร้อยเป็นปัจจุบัน โดยกำหนดให้ทำรายงานกิจการประจำเดือนให้เสร็จภายในกำหนด และ ตรวจสอบบัญชีเงินสดเป็นประจำ ทุก ๆ วัน
7. กรรมการสหกรณ์ และ ประธานกลุ่ม ฯ ช่วยกันเผยแพร่ / ให้ความรู้ เพื่อให้สมาชิกรู้จักสิทธิ/หน้าที่
รักษาผลประโยชน์ของตนเอง โดยใช้สิทธิอย่างสุจริต
8. แจ้งประชาสัมพันธ์ให้สมาชิกทราบ เกี่ยวกับ โครงสร้างองค์กรและการมอบหมายหน้าที่ของพนักงานแต่ละคน โดยพาะเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบเกี่ยวกับการเงิน/การับเงิน/เบิก-จ่ายเงิน … ไม่ควรมอบ หรือ ฝากให้ผู้อื่นไปดำเนินการแทนเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบโดยตรงได้ เพื่อป้องกันปัญหาการทุจริต/ความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร
“สหกรณ์” คือ การทำงานร่วมกัน ดังนั้น ผู้เกี่ยวข้องในขบวนการสหกรณ์ เริ่มจากบุคคล 3 ฝ่ายในสหกรณ์ ได้แก่ คณะกรรมการ ฯ ฝ่ายจัดการ และสมาชิก จะต้องรู้จักสิทธิ/ทำหน้าที่ตามบทบาทอันพึงควร โดยสนับสนุนการดำเนินงานของสหกรณ์ให้ประสบความสำเร็จเจริญก้าวหน้า ช่วยกันสอดส่อง/กำกับ/ควบคุม ขจัดปัญหาการทุจริตประพฤติมิชอบที่สร้างความเสียหายต่อสังคม โดยหน่วยงานเกี่ยวข้องภาครัฐและเอกชนต่างพร้อมที่จะสนับสนุน ช่วยกันขับเคลื่อนและพัฒนากิจการสหกรณ์ไทย ให้สามารถทำหน้าที่เป็นองค์กรกลาง เพื่อช่วยแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจและสังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ จุดมุ่งหมาย สร้างคุณภาพชีวิตที่ดีแก่ประชาชนทุกเพศวัยและทุกสาขาอาชีพ ให้อยู่ดี กินดี มีความสุข ทั่วถึงกัน

* * * * * * * * * * *
เรวัตร : ภาพ/บทความ
ทุจริต “ สหกรณ์ ” เขาทำกันอย่างไร