เมืองโคราชหรือจังหวัดนครราชสีมานี้ เป็นเมืองสองฝ่ายฟ้าทางวัฒนธรรมอย่างเห็นได้ชัดด้วยเหตุที่ว่า เมืองโคราชเป็นเมืองที่มีอาณาเขตอยู่ใกล้กับ อาณาจักรของภาคกลาง คือกรุงศรีอยุธยาและกรุงเทพมหานคร อีกด้านหนึ่งของเมืองนครราชสีมาจะติดอยู่กับภาคอีสาน ทั้งอีสานเหนือและอีสานใต้ ด้วยเหตุนี้เมืองโคราชจึงเป็นเมืองที่มีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมถึง  3 อาณาจักรด้วยกันคือ อาณาจักรจากลุ่มน้ำเจ้าพระยา และอาณาจักรแถบลุ่มแม่น้ำโขง สังเกตได้จากโบราณวัตถุต่างๆที่อยู่ในเขตตัวเมืองนครราชสีมาและอยู่ในเขตนอกตัวเมืองนครราชสีมาโดยเฉพาะวัดในเขตกำแพงเมืองนครราชสีมาคือ วัดบึง วัดพระนารายณ์ วัดบูรพ์ วัดสระแก้ว วัดอีสาน ทั้ง 5 วัดที่กล่าวมานี้ยังมีประติมากรรมที่สะท้อนให้เห็น ถึงศิลปะเชิงช่างในสมัยอดีตอยู่

พระประธานวัดอีสาน ศิลปะลาวผสมท้องถิ่นที่สวยที่สุดในโคราช                             พระประธานวัดอีสาน วัดในเขตกำแพงเมืองนครราชสีมา ศิลปะลาวล้านช้างผสมท้องถิ่นที่สวยที่สุดในโคราช

Advertisement

Advertisement

            โดยเฉพาะอิทธิพลจากฝั่งลาวนั้น จะเข้ามาในเมืองโคราชมากที่สุด ด้วยเหตุที่ว่าเมืองโคราชเป็นดินแดนที่ติดกับทางอีสานเหนือ จึงทำให้อาณาจักรล้านช้างในอดีตแพร่อิทธิพลเข้ามาในเขตเมืองโคราชได้ง่าย และการเข้ามาทางวัฒนธรรมของร้านช้างนั้น จะเข้ามากับกองเกวียนสินค้าหรือการอพยพของผู้คนจากเมืองลาวล้านช้างเอง หรือหรือผู้คนจากฝั่งแม่น้ำโขงฝั่งไทย ซึ่งเราพบหลักฐานที่แสดงถึงความเป็นลาวในเมืองโคราชได้หลากหลาย อย่างเช่นหมู่บ้านของคนลาวที่ ตำบลจระเข้ อำเภอครบุรี ทุกวันนี้ยังมีคนพูดภาษาลาวในสำเนียงเวียงจันทน์อยู่ บางคนก็ไม่สามารถพูดภาษาไทยกลางและภาษาถิ่นโคราชได้ ในด้านศิลปะพบสถาปัตยกรรมในเขตเมืองโคราชที่เป็นสถาปัตยกรรมทรงสิมอย่างเช่น วัดนกออก และวัดหน้าพระธาตุ ที่อำเภอปักธงชัย

Advertisement

Advertisement

พระประธานวัดนกออก วัดนอกเขตกำแพงเมืองนครราชสีมา ศิลปะลาวผสมท้องถิ่น                                            พระประธานวัดนกออก วัดนอกเขตกำแพงเมืองโคราช ศิลปะลาวล้านช้างผสมท้องถิ่น

               แต่สิ่งหนึ่งที่สามารถพิจารณาและเห็นภาพได้ชัดเจนถึงความเป็นราวในโคราชก็คือ พระพุทธรูปที่ปรากฏอยู่ทั่วเมืองโคราช ทั้งในและนอกกำแพงเมือง พระพุทธรูปเหล่านี้ถึงแม้ว่าจะมีศิลปะอยุธยาและความเป็นท้องถิ่นของเมืองโคราชผสมอยู่ แต่รูปแบบของศิลปะลาวนั้นก็ยังแสดงให้เห็นโดยสามารถสังเกตได้จากลักษณะใบหน้าของพระพุทธรูป จะมีลักษณะพระพักตร์เป็นรูปไข่ ดั้งจมูกมีลักษณะเป็นสันคม ระหว่างริมฝีปากกับคางเป็นรอยค่อนข้างหรือลึก มีเม็ดพระศกเล็ก พระขนงหรือคิ้วเป็นสารออกมาชัดเจน สิ่งเหล่านี้จะเป็นลักษณะพระพุทธรูปที่ออกแนวศิลปะล้านช้าง 

Advertisement

Advertisement

พระประธานวัดบึง วัดในเขตกำแพงเมืองนครราชสีมา ศิลปะลาวล้านช้างผสมท้องถิ่นที่สวยที่สุดในโคราช                                              พระประธานวัดบึง วัดในเขตกำแพงเมืองโคราช ศิลปะลาวล้านช้างผสมท้องถิ่น

          จะว่าไปแล้วศิลปะล้านช้างคือศิลปะลาวได้รับอิทธิพลไปจากศิลปะอยุธยา โดยอิทธิพลของศิลปะอยุธยาแพร่ขึ้นไปทางเหนือเข้าเมืองน่าน และเข้าไปทางฝั่งลาวที่หลวงพระบางจากนั้นศิลปะอยุธยาก็กระจายทั่วอาณาจักรล้านช้างทั้งภูมิภาค แต่ศิลปะอยุธยาจะถูกดัดแปลงหรือปรับเปลี่ยนโดยช่างท้องถิ่น ทำให้เป็นเอกลักษณ์ของตนเอง ด้วยเหตุนี้ทำให้พระพุทธรูปเก่าที่อยู่ใกล้เขตเมืองโคราชไม่ว่าจะเป็นทั้งในและนอกเขตกำแพงเมือง ต่างมีความคล้ายคลึงกับศิลปะอยุธยาเป็นอย่างมาก แต่ในขณะเดียวกันก็ยังมีความเป็นลาวให้เห็นอยู่ ทั้งพระพุทธรูปที่สร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา และในสมัยรัตนโกสินทร์จะมีลักษณะที่มีความคล้ายคลึงกันในรูปแบบศิลปะเป็นอย่างมาก

 

ภาพถ่ายโดย พงศธร อิ่มอุดม ผู้เขียนบทความ 

1.  พระประธานวัดอีสาน

2.  พระประธานวัดนกออก

3.  พระประธานวัดบึง