สวัสดีครับ​  ทุกคนอาจสงสัยกับคำว่า​ พิธีกรรม​ ซึ่งพิธีกรรม​ มีหลายอย่างหลายประเภท​ แต่ละอย่างมีความแตกต่างกันออกไป​ ทำเพื่ออะไร​ ทำแล้วได้อะไร​  มีวัตถุประสงค์​เพื่ออะไร​ แน่นอนว่าหลายคนอาจย​ั​งไม่รู้ถึงความหมายที่แน่ชัด​ วันนี้ผมจะยกตัวอย่างพิธีกรรมของคน​ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ​ (อีสาน)​มาให้ทุก ๆ​ คน​ได้รู้กันว่าขั้นตอนการทำ​ เขาปฎิบัติกันยัง​  ทำแล้วมีผลต่อตัวบุคคลยังไง​ ซึ่งพิธีกรรมเรียกว่า​ พิธีกรรมลำผีฟ้า

อุปกรณ์การทำพิธี​ ภาพประกอบ​ : ผู้เขียน

        อุปกรณ์ที่ใช้สำหรับการประกอบพิธีกรรมลำผีฟ้ามีอะไรบ้าง​  

1.​ ขันธ์​ 5​  ประกอบไปด้วย​ ดอกไม้​ 5​ คู่​ เทียน​ 5​ คู่

2.​ กระจก​ หวี​ แป้ง​ น้ำมัน​  

3.​ หมาก​ พลู​ บุหรี่

5.​ บายศรี​ ทำด้วยใบตอง​ ประดับตกแต่งด้วยดอกไม้

6.​ ซิ่น​ (ผ้าถุง) โสร่ง​ ผ้าขาวม้า​ ผ้าขาว

7.​ ขันน้ำมนต์​  ขันที่ใส่ด้วยเสื้อผ้าต้นกล้วยต้นอ้อย​ (ขันขวัญ)​

Advertisement

Advertisement

8.​ แม่หมอ​ (ผู้นำในในระหว่างการทำพิธี​)​

9.​ หมอแคน​ (หมอม้า)​ ผู้ที่เป่าแคนในการทำพิธี

เริ่มพิธี​ ภาพประกอบจาก​ : ผู้เขียน

เริ่มพิธี​                                                                             

    ชาวอีสานมีความเชื่อเรื่องการนับถือผี​ ผีเทวดา​ที่อยู่เบื้องบน​( ผีฟ้า​)​ ผีไร่​ ผีนา​ ผีบรรพบุรุษ​ ผีป่าผีดง​ เป็นต้น​ ซึ่งเมื่อเกิดการเจ็บไข้ได้ป่วย​ขึ้น​ แล้วรักษาที่โรงพยาบาลไม่หาย​ อาการไม่ดีขึ้น​ชาวบ้านจะเชื่อว่าเกิดจากการกระทำของ​ ผี​  จึงได้ไปเชิญแม่หมอ​ประจำหมู่บ้านเรียกว่า​ หมอลำผีฟ้า​ เป็นผู้ที่มีวิชาอาคมในการติดต่อสื่อสารกับผีฟ้าได้​ และได้ทำพิธีเสี่ยงหาสาเหตุการเจ็บป่วยของบุคคลที่ป่วยนั้น​ ว่าเกิดจากผีตนใดที่มาทำให้เจ็บป่วย​​ ​ ซึ่งพิธีกรรมนี้ได้รับการถ่ายทอดมาจากรุ่นสู่รุ่น​ ที่สืบทอดกันมาจนถึงทุกวันนี้​ 

Advertisement

Advertisement

ขั้นตอนการทำพิธี​ ภาพประกอบ​ : ผู้เขียน

ขั้นตอนการทำพิธี​                                                         

      หมอมาถึงบ้านผู้ป่วยแล้ว​ ก็เริ่มการจัดเตรียมเครื่องบูชาผีฟ้า​ (คาย)​  เมื่อเสร็จเรียบร้อยแล้วแม่หมอจะทำการอัญเชิญผีฟ้าลงมา​ เพื่อถามไถ่หาสาเหตุการเจ็บป่วย​ โดยการเชิญผีฟ้านี้​ต้องมีหมอแคน(หมอม้า)​เป่าบรรเลงไปในขณะทำพิธี​ เมื่อผีฟ้าลงมาแล้ว​ แม่หมอจะมีอาการสั่น(เข้าทรง)​ และลุกขึ้นฟ้อนรำ​ในพิธีจากนั้น​ แม่หมอก็จะบอกกับคนป่วยว่าสาเหตุที่เจ็บป่วยเกิดจากอะไร​ วิธีการแก้ไขทำยังไง​ ผีตนใหนมาทำให้เจ็บป่วย​ เช่น​ ถ้าผู้ป่วยเกิดจากการทำของผีไร่​ ผีนา​ วิธีการแก้ไข​ คือ​ ทำการบวงสรวงขมาด้วย​ ไก่​ 1​ ตัว​ และเหล้า​ 1​ ขวด​ เป็นต้น

ขั้นตอนสุดท้ายพิธี​ ภาพประกอบ​ : ผู้เขียน

เสร็จพิธี                                                                            

Advertisement

Advertisement

    สุดท้าย​ เมื่อรู้ถึงสาเหตุที่เจ็บป่วยแล้ว​แม่หมอก็จะแนะนำการปฏิบัติ​กับผู้ป่วย​ เมื่อผู้ป่วยหายดีแล้วก็จะเข้าเป็นบริวารของแม่หมอ​ (รับขันธ์)​ เพื่อเป็นการตอบแทน​ ผีฟ้า​ ที่ช่วยให้หายป่วยในครั้งนี้​ พร้อมกับการร่ายรำไปรอบ​ ๆ​ เครื่องบูชาผีฟ้า​เพื่อเป็นการส่งผีเป็นอันเสร็จพิธี

        และจะมีการลงข่วงผีฟ้า​ประจำปี (พิธีไหว้ครู)​ โดยบริวารทั้งหมดที่แม่หมอรักษาหาย​ จะต้องมีขันธ์​ 5​ ไปรวมตัวกันที่บ้านแม่หมอ​ เพื่อทำพิธีไหว้ครูบาอาจารย์​ โดยจะมีการบอกกล่าวสิ่งศักดิ์สิทธ์​ผีฟ้าและการฟ้อนรำของบริวารทั้งหมด​ ให้อยู่เย็นเป็นสุข

        สำหรับความเชื่อในแต่ละท้องถิ่นนั้นมีหลากหลายและแตกต่างกันออกไป​ ​ ผมว่าเป็นความเชื่อที่ดีงาม​ และเป็นสิ่งที่สร้างขึ้นมาเพื่อเป็นที่พึ่งทางใจ​ สร้างขวัญกำลังใจให้กับผู้คนในพื้นที่นั้น​ ล้วนมีคุณค่าทางวัฒนธรรม​ และสร้างความความสุขสร้างความสามัคคีขึ้นในหมู่คณะด้วยนะครับ


ภาพถ่ายทั้งหมดโดย​ : ผู้เขียน