พิษณุโลกมีร้านอาหารท้องถิ่นให้คนท้องถิ่นและผู้ไปเยือนได้สัมผัสกับรสชาติอาหาร จังหวัดคาบเกี่ยวกับภูมิภาคอื่นทั้งเหนือ กลาง อีสาน จึงเห็นความหลากหลายที่เป็นหนึ่งเดียวน่าสนใจ อาหารที่เป็นสูตรของชาวจีนโพ้นทะเลตั้งแต่บรรพบุรุษมีการส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น โดยเฉพาะอาหารประเภท ก๋วยเตี๋ยว บะหมี่ ข้าวมันไก่ หมูสะเต๊ะที่มีสูตรเฉพาะตัวไม่เหมือนที่อื่น อีกสิ่งที่พบเห็นได้ทั่วไปคืออาหารแขกที่เรามักเรียกเหมารวมมุสลิม อินเดีย ปากีสถาน ในส่วนของตัวจังหวัดปรากฏป้ายบอก “มัสยิดปากีสถาน” ชัดเจน หากใครสนใจด้านประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์ พิษณุโลกย่อมเป็นอีกแห่งที่น่าสนใจเช่นเดียวกับจังหวัดอื่นทั่วประเทศไทย

ในการมาเยือนพิษณุโลกเพียงช่วงประมาณหนึ่งสัปดาห์ของผู้เขียน การสอบถามคนท้องถิ่นเพื่อไปตามแหล่งอาหารที่มีความเฉพาะตัว เป็นร้านอาหารดั้งเดิมตามชุมชนและรับใช้ชุมชนมาเกินกว่าครึ่งศตวรรษ ย่อมทำให้เห็นการปรากฏขึ้นของเรื่องราวภายในห้องครัวของแต่ละแห่ง รวมถึงความเป็นมาที่สัมพันธ์กับประวัติศาสตร์เรื่องเล่าของชุมชน

Advertisement

Advertisement

ภาพโดย Nonglak Butler

“บะหมี่โบราณ” ซึ่งในตอนหลังมีชื่อเล่นห้อยท้ายในวงเล็บว่า “ก๋วยเตี๋ยวรัฐมนตรี” เป็นร้านคู่บ้านคู่เมืองของชาวพิ’โลก (ชื่อเรียกแบบย่อของเมืองนี้) ผู้เขียนไปตามคำบอกกล่าวของคนท้องถิ่นที่ให้คำแนะนำโดยเฉพาะการย้ำเน้นถึง “เส้นบะหมี่ทำเอง” การตามพิกัดตามคำบอกเล่าจึงเกิดขึ้น

พร้อมปรุงก่อนส่งต่อให้ปรุงรสตามชอบใจ

หลานของผู้เป็นต้นตำรับทำบะหมี่โบราณทำเอง ซึ่งเป็นรุ่นที่สามของครอบครัว เล่าถึงการทำเส้นบะหมี่ของที่บ้านว่า ต้นตำรับบะหมี่โบราณ ‘แม่แดง’ ซึ่ง แม่แดงคือคุณย่าของหนูเอง ที่บ้านทำบะหมี่มาตั้งแต่รุ่นคุณปู่คุณย่า โดยคุณย่าจะทำและนำไปจำหน่ายที่ตลาด ไม่ได้เปิดเป็นร้านก๋วยเตี๋ยวแบบในปัจจุบัน ต่อมาจึงพัฒนาสู่รุ่นคุณพ่อและคุณแม่จนกลายมาเป็นร้านบะหมี่โบราณถึงปัจจุบัน ผู้เขียนสอบถามอายุของการเริ่มต้นตำรับบะหมี่โบราณของแม่แดงว่าเกิดขึ้นในช่วงปีใด หลานสาวของร้านเล่าว่าคุณย่าแดงของเธอ ทำบะหมี่ขายตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 หรืออาจจะก่อนหน้านั้นสักเล็กน้อย ซึ่งหากเทียบปีของเหตุการณ์สงครามโลกครั้งที่ 2 จะอยู่ในช่วงปี พ.ศ. 2484 ที่สงครามมหาเอเชียบูรพาอุบัติขึ้นและสิ้นสุดสงครามในปี พ.ศ.2488 เรียกได้ว่า บะหมี่โบราณแม่แดง ได้ผ่านห้วงเวลาสำคัญระดับโลก ประเทศ ภูมิภาค และยังยืนหยัดมาจนถึงปัจจุบัน

Advertisement

Advertisement

บะหมี่พร้อมกิน หนังหมูหั่นชิ้น หมักและตุ๋นไว้กับน้ำหมักหมูแดง

บะหมี่โบราณ มีบริการ บะหมี่ เกี๊ยว ก๋วยเตี๋ยว วุ้นเส้น ต้มยำ หมูตุ๋น เกาเหลาหมูตุ๋น ข้าวเปล่า ลูกชิ้นลวก ตุ๋นแห้ง หมูหมัก รวมลวก เกี๊ยวทอด ซุปเห็ดหอม เครื่องดื่มมีโอเลี้ยง เก๊กฮวย กระเจี๊ยบ อัญชัญ และอาหารทุกอย่างไม่ใส่ผงชูรส

Advertisement

Advertisement

หมูแดง หนังหมู

ร้านตกแต่งด้วยของใช้โบราณสมัยคุณปู่-คุณย่า-คุณพ่อ-คุณแม่ ภายในร้านสะอาดสะอ้าน น่านั่ง มีทั้งห้องพัดลมและห้องปรับอากาศ(ไม่คิดเงินเพิ่ม) ระหว่างรออาหารที่สั่ง เดินชมข้าวของโบราณที่เก็บสะสมไว้ก็เพลิดเพลินและได้ความรู้จากวัตถุจัดแสดง รวมถึงการทำให้รู้ที่มาที่ไปของชื่อห้อยท้าย “ก๋วยเตี๋ยวรัฐมนตรี” มีรัฐมนตรี อดีตนายกรัฐมนตรี คนดัง ไปรับประทานที่ร้านนี่เช่นกัน จึงเป็นที่มาของชื่อสร้อยอีกชื่อหนึ่ง คนท้องถิ่นส่วนหนึ่งก็จะเรียกกันว่า ร้านก๋วยเตี๋ยวรัฐมนตรี

อีกสิ่งหนึ่งที่เป็นเกร็ดให้กับคนอีกรุ่นคือการใช้เตาอบใบเมี่ยงหรือใบชาเป็นที่วางหม้อก๋วยเตี๋ยว จนอดสงสัยไม่ได้จึงสอบถามและพบว่าเจ้าของร้านช่างสร้างสรรค์ นำสิ่งดั้งเดิมมาดัดแปลงให้เกิดประโยชน์จนถึงปัจจุบัน

เตาอบใบเมี่ยง ที่ดัดแปลงมาเป็นเตาสำหรับหม้อต้มน้ำก๋วยเตี๋ยว

อาหารเที่ยงประเภทก๋วยเตี๋ยวของพิษณุโลก นับเป็นอาหารจานเดียวที่สะดวก รวดเร็ว ในช่วงเวลาพักเที่ยง หากเป็นร้านดั้งเดิม ทำมาเนิ่นนานย่อมปรากฏร่องรอยเกร็ดความเป็นมาของร้านที่น่าสนใจ เช่นเดียวกับ บะหมี่โบราณ (ก๋วยเตี๋ยวรัฐมนตรี)

Story and Photo by Nonglak Butler