เครื่องรางหรือที่เรียกกันติดปากว่าพระเครื่อง เป็นปฏิมากรรมอันเป็นสวนรวมของพุทธสิทธิและมีวิธีการทำหลากหลาย ขึ้นอยู่กับวิถีชีวิตดั้งเดิมของแต่ละท้องถิ่นซึ่งที่นิยมสร้างกันมากหนึ่งในนั้นก็คือ พระพิมพ์ดินเผา ที่ต้องใช้ทักษะและศิลป์ แรงกาย แรงใจ เวลา และศรัทธา เพื่อสร้างดินให้กลายเป็นวัตถุมงคลรูปถ่ายจากนักเขียน

รูปถ่ายจากนักเขียน


ตำบลนครชุม จังหวัดกำแพงเพชร เป็นอีกหนึ่งแหล่งการเรียนรู้ที่ยังมีการผลิตพระเครื่องพิมพ์ดินออกมาอย่างต่อเนื่อง พระเครื่องของที่นี่มีหลักการทำคล้ายเครื่องปั้นดินเผาที่ต้องพิถีพิถันในการทำทุกขั้นตอน ดินที่ใช้เป็นวัตถุดิบเป็นดินแม่น้ำเนื้อแกสรที่มีความอ่อนนุ่มเป็นพิเศษ ผ่านการหมักไว้หนึ่งคืนก่อนจะมาเป็นขั้นตอนแรก คือการทุบดินเพื่อให้เนื้อดินร่วนจนมีความนุ่ม และสามารถนวดด้วยมือจนนิ่มได้ที่ ไม่เหลวและไม่แข็งจนเกินไป จากนั้นจึงนำแม่พิมพ์พระที่ทำการถอดแบบจากพระเครื่ององค์ต้นแบบที่เป็นของเก่าแก่มาโรยแป้งก่อน จากนั้นจึงนำดินที่นวดไว้เรียบร้อยแล้วมากดใส่แม่พิมพ์ การโรยแป้งเพื่อกันไม่ให้ดินที่นำมากดนั้นติดกับแม่พิมพ์ และช่วยให้แกะออกได้ง่ายซึ่งเมื่อทำการกดดินใส่แม่พิมพ์จนมั่นใจว่าเนื้อดินได้เข้าประทับกับแม่พิมพ์ได้สมบูรณ์ที่ร่องรอยแล้วก็จะทำแกะดินออกจากแบบ

Advertisement

Advertisement

ซึ่งขั้นตอนนี้เราก็จะได้เนื้องานออกมาเป็นรูปร่างของพระเหมือนต้นแบบ จากนั้นจะต้องนำพระที่ขึ้นรูปแล้วมาผึ่งลมในร่มประมาณสองวัน และนำมาตากแดดต่อหนึ่งถึงสองวันให้แห้งสนิท และเมื่อได้พระพุทธรูปดินที่แห้งดีแล้วก็จะเข้าสู่ขั้นตอนการเผา การเผาพระแบ่งเป็น 2 แบบ ได้แก่รูปถ่ายจากนักเขียน

รูปถ่ายจากนักเขียน


แบบแรกเรียกว่าการเผาแดง ซึ่งหมายถึงการเผาพระให้มีเนื้อแดงสุกออกมาเป็นสีแดงคล้ายอิฐซึ่งการเผาแบบนี้ต้องการความร้อนที่สูงจึงต้องทำการเผาในเตาที่มีขอบเตาสูงจากการก่ออิฐคลุมโดยใช้ถ่านไม้เป็นส่วนประกอบสำคัญในการเผารูปถ่ายจากนักเขียน

Advertisement

Advertisement

รูปถ่ายจากนักเขียน


แบบที่สองเรียกว่าการเผาดำ ซึ่งการเผาแบบนี้จะทำให้พระเนื้อมีสีดำ ซึ่งเกิดจากการใช้ฟืนเผารมควันทิ้งเอาไว้นั้นเองการเผาทั้งสองแบบจะใช้เวลาประมาณ 24 ชั่วโมง หลังจากผ่านไป 1 วันเต็มก็จะนำพระออกจากเตา มาผึ่งให้คลายความร้อนออกจากเนื้อดินเผา เพื่อเข้าสู่ขั้นตอนต่อไป ซึ่งก็คือการใส่รา โดยการใช้หมึกจีนดีดใส่ผิวของพระทั้งด้านหน้าและด้านหลัง จากนั้นก็จะต้องนำพระนำลงไปคนในน้ำข้าวที่ต้มเตรียมไว้ซึ่งขั้นตอนนี้เรียนว่าการใส่คราบพระเป็นการเคลือบผิวชั้นนอก จากนั้นก็เข้าสู่ขั้นตอนสุดท้ายคือการขัดพระด้วยใบตองแห้งเพื่อให้เกิดความมันเงา

การทำพระเครื่องด้วยวิธีการพิมพ์ดินเผานั้นมีกระบวนการมากมายที่ช่างเผาพระต้องใส่ทั้งความตั้งใจและสร้างศรัทธาลงไป นอกจากจะได้พระเครื่องที่สวยงามแล้ว ยังสะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาพื้นบ้านที่สืบทอดกันมากว่า 700 ปีให้คงอยู่ต่อไป

Advertisement

Advertisement

สำหรับใครที่สนใจอยากที่จะเรียนรู้การทำพระเครื่องแบบวิถีดั้งเดิมนี้ ก็สามารถเดินทางเข้าไปเยี่ยมชมกันได้เลยนะครับ โดยแหล่งการเรียนรู้การทำพระเครื่องนี้ ตั้งอยู่ที่ 066 หมู่ 3 ซอยชากังราว ต.นครชุม อ.เมือง จ.กำแพงเพชร ทางศูนย์การเรียนรู้นี้เปิดให้บริการทุกวันครับ โดยจุดสังเกตแหล่งการเรียนรู้การทำพระเครื่องนี้ จะมีตัวหนังสือเขียนติดไว้หน้าทางเข้าอย่างชัดเจนรูปถ่ายจากนักเขียน

รูปถ่ายจากนักเขียน


ภาพหน้าปกจาก www.pixabay.com