นานๆครั้งเราจึงจะมีโอกาสดูละครทีวีของไทยบ้าง ปกติจะดูแต่ซีรี่ส์สารพัดสัญชาติที่แต่ละช่องสรรหามาให้ดู  วันก่อนเมื่อดูละครย้อนหลังใน YOUTUBE คลับคล้ายคลับคลาว่าเห็น

มีละครเรื่อง "กำไลมาศ" ไม่ได้สนใจดู แต่คุ้นหูว่าชื่อนี้เหมือนเคยผ่านสายตาที่ไหนมาก่อน

หลังจากนั่งนึกอยู่หลายวัน เข้าห้องสมุดก็เห็นนิยายเรื่องนี้บนชั้นวาง  ชื่อผู้แต่งคือ   "พงศกร" นักเขียนท่านนี้ถนัดงานเขียนแนวย้อนยุคเรื่องในรั้วในวัง อาทิ สาปภูษา รอยไหม เบื้องบรรพ์ ฯลฯ เลยรำลึกความหลังขึ้นได้ว่า กำไลมาศนั้นคืออะไร

คาดเดาว่าท่านผู้แต่งคงพอได้ยินได้ฟังมาบ้าง เวลาค้นหาข้อมูลเพื่อนำมาเขียนงาน  คล้ายๆทำนองเรื่องเล่าชาววัง จริงบ้างเท็จบ้าง บางเรื่องก็เติมไข่ใส่สีกันสนุก แน่น่อนท่านย่อมต้องเคยได้ฟังเรื่องราวของกำไลมาศ(ซึ่งไม่ใช่ความลับอันใดหรอก แบบเขาปิดกันให้แซ่ดไปทั้งวัง)

กำไลมาศในละครออกแนววิญญาณอาฆาตผีๆสางๆ กำไลทองกลายเป็นที่สิงสถิตผีร้าย ทว่าเรื่องจริงนั้น กำไลมาศคือตัวแทนความรักอันลึกซึ้งระหว่างพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้ากับเจ้าจอมองค์สุดท้ายในพระองค์

กำไลมาศกำไลมาศของจริง รูปจากhttps://www.chiangmaicitylife.com

 

กำไลมาศเป็นกำไลที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าพระราชทานแก่เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ ลดาวัลย์ เจ้าจอมที่ทรงโปรดและรักมาก ตัวกำไลเป็นรูปตะปูโบราณสองตัวไขว้กันอยู่ มองตรงๆเป็นตัว Sซึ่งมาจากพระนามว่าสดับ แต่หากพลิกข้อมือลงมาเล็กน้อยมองอีกด้านก็จะเห็นเป็นตัว C (จุฬาลงกรณ์)

 

เจ้าจอมสดับภาพวาดลงสีเจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ ลดาวัลย์ จากเพจ Coloured By Sebastian Peet

 

สิ่งที่ทำให้กำไลนี้มีชื่อเสียงคือตัวอักษรพระราชนิพนธ์ที่สันกำไลทุกด้าน เป็นกลอนมีข้อความว่า

 

กำไลมาศชาตินพคุณแท้  ไม่ปรวนแปรเป็นอื่นย่อมยืนสี

เหมือนใจตรงคงคำร่ำพาที  จะร้ายดีขอให้เห็นเป็นเสี่ยงทาย

ตาปูทองสองดอกตอกสลัก   ตรึงความรักรับไว้อย่าให้หาย

แม้นรักร่วมสวมใส่ไว้ติดกาย   เมื่อใดวายสวาสดิ์วอดจึงถอดเอย

ความที่ท่านเป็นที่โปรดปราน ได้รับพระราชทานเครื่องเพชรและของมีค่าจำนวนมาก เจ้าจอมสดับจีงเป็นที่ริษยาของเจ้าจอมอื่นๆ ด้วยวัยเพียง ๑๗ปี ท่านได้บรรยายถึงเรื่องราวครั้งนั้นว่า

"...เหลียวไปพบแต่ศัตรู คุณจอมนั้นส่อเสียดว่าอย่างนั้น คุณจอมนี้ว่าอย่างนี้ ตรองดูทีหรือข้าพเจ้าจะย่อยยับแค่ไหน"

ความที่อายุยังน้อยขาดสติยั้งคิด ท่านจึงตัดสินใจฆ่าตัวตายการดื่มน้ำยาล้างรูป

(ไม่มีข้อมูลว่าท่านรอดพ้นมรณะในครั้งนั้นได้อย่างไร)

เจ้าจอมสดับ2เจ้าจอมสดับ3

พอท่านอายุ๒๐ รัชกาลที่๕เสด็จสวรรคต ท่านก็ถูกจับตามองจากคนรอบข้างว่าจะสามารถครองตัวเป็นม่ายได้หรือไม่ ซึ่งไม่นานท่านได้ถวายเครื่องเพชรที่ได้รับพระราชทานมาแด่สมเด็จพระศรีพัชรินทราฯจนหมดสิ้น  และหันไปยึดมั่นในพระพุทธศาสนาเพื่อถวายเป็นพระราชกุุศลอีกด้วย

เมื่อล่วงเข้าสู่วัยชรา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9ได้พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ท่านกกลับเข้ามาอยู่ในพระบรมมหาราชวัง ทำให้ท่านได้มีโอกาสทำคุณประโยชน์อีกครั้ง ด้วยการถ่ายทอดความรู้ต่างๆให้แก่ชนรุ่นหลัง อย่างการทำน้ำอบน้ำปรุง การทำส้มโอมือ ตลอดจนถ่ายทอดเรื่องราวต่างๆในราชสำนักเมื่อครั้งกระนั้นให้แก่ชนรุ่นหลัง ซึ่งนับว่าเป็นประโยขน์อย่างมาก เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ ลดาวัลย์ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อ ๓ มิถุนายน ๒๕๒๖

สิริรวมอายุได้๙๓ ปี

เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ ลดาวัลย์ในวัยชรา ท่านยังคงงดงานไม่เปลี่ยน

เจ้าจอมสดับ4

บางครั้งอดนึกสงสัยตามลีมกโช้วไม่ได้ว่า

ถามไถ่ทั่วโลกหล้า  อันว่ารักเป็นฉันใด

บางครั้งไม่มีคำตอบ  หากแต่ก็คลับคล้ายได้ยินท่วงทำนองเสนาะขับขาน

 

ตาปูทองสองดอกตอกสลัก   ตรึงความรักรับไว้อย่าให้หาย

แม้นรักร่วมสวมใส่ไว้ติดกาย   เมื่อใดวายสวาสดิ์วอดจึงถอดเอย

 


ข้อมูลอ้างอิงจากหนังสือ นางอันเป็นที่รักในพระพุทธเจ้าหลวง, สำนักพิมพ์บางกอกบุ๊ค

รูปภาพปก จากhttps://www.chiangmaicitylife.com