“โนรา” มหรสพของชาวปักษ์ใต้ที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น อยู่กับวิถีชีวิตและเป็นวัฒนธรรมชาวบ้านที่แสดงถึงความศรัทธาในพิธีกรรมอันลึกซึ้ง

nora_cover

“โนราโรงครู” เป็นพิธีกรรมที่จัดขึ้นเพื่อไหว้ครูหมอโนรา-บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ เคารพครูบาอาจารย์ ถือเป็นพิธีศักดิ์สิทธิ์ของชาวบ้าน วัดท่าแค อ.เมืองพัทลุง มีพิธีโนราโรงครูอันโด่งดังไปทั่วภาคใต้ เพราะเชื่อว่า “พ่อขุนศรีศรัทธา” ปรมาจารย์โนราได้เคยอยู่ที่นี่ พิธีจะจัดขึ้นราวสัปดาห์ที่ 2 ของเดือนพฤษภาคม ในช่วงปีมีเพียงหนึ่งครั้งเท่านั้น จัดติดต่อกัน 3 – 4 วัน หากมีวันพระมาคั่นระหว่างงาน จะหยุด 1 วัน และทำพิธีในวันถัดไป ปกติจะเริ่มกันในวันพุธ แต่ละวันก็จะมีพิธีกรรมสำคัญและการแสดงโนราให้ความเพลินเพลินอยู่ตลอด

nora2

nora1

เริ่มจากวันที่ 1 “พิธีเบิกโรง”จะมีการเชิญครูหมอโนราให้มาชุมนุม โนราเจ้าพิธีจะนำเครื่องเส้นไหว้ ครูหมอโนราอัญเชิญดวงวิญญาณของบรรพบุรุษโนรามาสู่โรงพิธี แล้วต่อด้วย “พิธีลงโรง” ที่มีการประโคมดนตรีร่วมด้วย และ “พิธีกาศครู” บูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์และร้องบทโนราต่างๆ ปิดท้ายด้วย “พิธีชุมนุมครู” จนไปจบที่การรำโนราทั่วไปเพื่อความบันเทิงแก่ชาวบ้านเป็นอันเสร็จพิธี

nora4

nora5

เช้าวันที่สองหลังจากเสร็จพิธีถวายของแล้วก็ต่อด้วย “พิธีไหว้ครู” อัญเชิญครูโนรามาชุมนุม โดยโนราที่มีครู หรือชาวบ้านที่รับครูหมอโนราจะพากันมานั่งในโรงครูแล้วมีการ “จับลง” หรือการเข้าทรง บางคนนั่งตัวตรงนิ่ง บางคนตัวสั่น บางคนก็ยกมือยกไม้ตั้งท่ารำ เร้าบรรยากาศด้วยเสียงดนตรีจากเครื่องห้า (1. ทับ (โทนหรือทับโนรา) 2. กลอง 3. ปี่ใน 4. โหม่ง คือ ฆ้องคู่ 5. ฉิ่ง 6. แตระ หรือ แกระ คือ กรับ) ของวงโนราที่เล่นคลออยู่ตลอดพิธี ความขลังของพิธีทำเอาตัวผมเองขนลุก อีกหนึ่งพิธีคือ “พิธีห่มโพธิ์” ซึ่งจัดเฉพาะที่วัดท่าแคเท่านั้น เป็นการห่มผ้าบูชาต้นโพธิ์ที่ชาวบ้านเชื่อว่าเป็นที่สถิตของดวงวิญญาณพ่อขุนศรีศรัทธา

nora3

nora7

นอกจากนี้ยังมี “พิธีผูกผ้าตัดจุก” หรือการครอบครูโนรา เชื่อว่าผู้ที่จะเป็นโนราได้นั้นต้องเป็นผู้ที่ขาวสะอาด รักษาศีล และยังไม่แต่งงานจึงสามารถเข้าพิธีนี้ได้ ยังมีพิธีแก้บน ชาวบ้านเชื่อว่าหากใครบนกับโนราไว้ ก็ต้องมาทำการแก้บนและพิธีว่ากลอน 12 คำพลัด คือการว่ากลอนที่มีคติสอนใจให้รู้คุณพ่อแม่ ครูบาอาจารย์ และคติในการดำเนินชีวิต ยังมีพิธี “พิธีเหยียบเสน” คือการรักษาโรคปานด้วยการให้โนราทำพิธีเหยียบไปที่ปานนั้นจนหาย ซึ่งจะมีชาวบ้านพาลูกหลานมาให้โนราทำพิธีรักษาโรคกันหลายคน 

naro11

naro12

nora6

วันสุดท้ายมีพิธีสำคัญคือ “พิธีคล้องหงส์” คณะโนราจะนำเรื่องพระสุธน-มโนราห์มาเล่นแผงกับพิธีกรรมของคนใต้ และ “พิธีแทงเข้” โดยการนำเรื่องไกรทองมาเล่นเพื่อสะเดาะเคราะห์หรือสิ่งไม่ดีให้พ้นไป ตลอดพิธีกรรมชาวบ้านที่นั่งชมพากันหัวเราะออกมาดังลั่นไปทั่ว เพราะมุกตลก ค่ารมณ์ของนักแสดงโนราที่ทำให้พิธีกรรมอันดูน่ากลัวกลายเป็นเรื่องสนุก

naro9

naro10

naro8

nora13

สุดท้ายคือ “พิธีชาครูหมอ” หรือพิธีส่งครู เป็นอันเสร็จพิธีโนราโรงครูทั้งหมด ถ้ามองโนราโรงครูแบบเผินๆอาจคิดว่าเป็นพิธีกรรมที่ดูเคร่งขรึมและเป็นของเก่าที่คนรุ่นใหม่ไม่สนใจ แต่ถ้ามองให้ลึกลงไปแล้วจะเห็นว่าพิธีกรรมเหล่านี้สอดแทรกเรื่องราว การรู้คุณครูบาอาจารย์ คติในการดำเนินชีวิต เป็นงานที่จะทำให้ครอบครัวกลับมาพร้อมหน้าพร้อมตา และเสริมสร้างความสามัคคีของคนในชุมชน

nora14

“โนรา” เป็นดังผู้สืบทอดเรื่องราวชีวิตความเป็นอยู่ของคนใต้ได้อย่างไม่ต้องสงสัย ด้วยเหตุนี้จึงไม่ต้องแปลกใจที่เราจะเห็นการแสดงโนราทั่วไปในภาคใต้ทั้งใน พัทลุง นครศรีธรรมราช สงขลา ฯลฯ เพราะโนรา คือเครื่องยืนยันวัฒนธรรมอันงดงามของคนใต้มานานหลายชั่วอายุคน

ขอขอบคุณ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย