“ประตูภาคใต้ ไหว้เสด็จในกรม ชมไร่กาแฟ แลหาดทรายรี ดีกล้วยเล็บมือ ขึ้นชื่อรังนก” เป็นคำขวัญจังหวัดชุมพรที่รวบรวมของดีไว้มากมาย และ “กาแฟ” ก็เป็นอีกหนึ่งผลผลิตที่ขึ้นชื่อ ด้วยชุมพรเป็นจังหวัดที่ปลูกกาแฟพันธุ์โรบัสต้ามากที่สุดในประเทศไทย โดยมีพื้นที่เพาะปลูกถึง 178,283 ไร่ ผลผลิตรวม 24,424 ตัน/ปี สร้างรายได้ให้เกษตรกรเป็นเงิน 1,500 ล้านบาท ซึ่งผลผลิตดังกล่าว ประมาณร้อยละ 2 จะแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์กาแฟและกาแฟสำเร็จรูปที่หลากหลายทั้ง 3 in 1 สูตรเข้ม กลมสูตรกล่อม 4 in 1 สูตรสมุนไพร และ 7 in 1 สูตรสมุนไพรไม่ผสมน้ำตาล รับลองว่าทุกแก้วที่คุณดื่มจะได้สัมผัสถึงรสชาติอันเป็นเอกลักษณ์ ผสานกลิ่นของกาแฟสดแท้จากไร่ เข้มข้นลงตัวในแบบฉบับกาแฟโรบัสต้าแท้ๆ   

คำว่า “เวียง” แปลว่าเมือง  กุมกามเป็นเวียงโบราณที่พญามังรายสร้างขึ้นก่อนการสร้างเมืองเชียงใหม่ หลังจากที่พระองค์ได้ย้ายศูนย์กลางอำนาจจากเวียงเชียงแสนที่เชียงรายลงมายังที่ราบลุ่มแม่น้ำปิง และเข้าตีเมืองหริภุณไชย (ลำพูน)ได้แล้ว จึงตั้งเมืองใหม่ที่เวียงกุมกามในพ.ศ. 1830  ทว่าถูกแม่น้ำปิงกัดเซาะใน พ.ศ. 1839 พญามังรายจึงย้ายเมืองหลวงไปที่เชิงดอยสุเทพและทิ้งเวียงกุมกามไว้ นานวันตะกอนจากแม่น้ำปิงทับทมจนกลบมิด กระทั่งปี 2523 กรมศิลปกรได้ขุดแต่งและบูรณะจนเป็นอย่งาที่เห็นทุกวันนี้ 

ก่อนที่จะไปตะลุยกันถึงหุบเขาโรบัสต้าที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ เรามาแวะสักการะศาลเสด็จในกรมหลวงชุมพรฯ ที่หาดทรายรี อำเภอเมืองชุมพร ซึ่งเคยเป็นที่พำนักของเสด็จเตี่ยหรือกรมหลวงชุมพรฯ ก่อนสิ้นพระชนม์ บนหาดทรายรีจึงมีการสร้างศาลเสด็จในกรมหลวงชุมพรฯ ขึ้นเป็นอาคารรูปเรือรบขนาดใหญ่ มองเห็นทิวทัศน์ของหาดทรายรีได้ไกลสุดสายตา และบริเวณใกล้ๆ ศาลฯ มีเรือรบหลวงชุมพร เป็นเรือรบตอปิโดขนาดใหญ่ที่ปลดประจำการเมื่อ พ.ศ. 2518

และอีกหนึ่งจุดที่ห้ามพลาดคือจุดชม ทิวทัศน์เขามัทรี ถือเป็นจุดแลนมาร์คของจังหวัดชุมพรที่สามารถเห็น ทิวทัศน์ของปากน้ำชุมพรและทะเลชุมพรได้เกือบ 360 องศา ขอแนะนำให้มาช่วงเช้าหรือช่วงเย็นเพราะจะเห็นพระอาทิตย์ขึ้นและตกท่ามกลางวิถีชีวิตชุมชนและทะเลชุมพรที่สวยงาม บนจุดชม ทิวทัศน์ยังเป็นที่ตั้งของร้านกาแฟบ้านถ้ำสิงห์ หนึ่งในผู้ผลิตกาแฟชุมพรอีกด้วย

ปัจจุบันกลุ่มผลิตภัณฑ์กาแฟของชุมพรมีทั้งหมด 10 กลุ่ม โดยแต่ละกลุ่มจะมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นและมีจุดขายที่แตกต่างกันออกไป ดังนี้

บริษัท ชินวัตรคอฟฟี่ จำกัด (ตำบลนาขา อำเภอหลังสวน)

เป็นแหล่งผลิตกาแฟขี้ชะมด กาแฟที่แพงที่สุด จะผลิตกาแฟขี้ชะมด ตรา “โกสกาแฟชะมด” ซึ่งกาแฟขี้ชะมดนั้นมีต้นกำเนิดมาจากประเทศอินโดนีเซีย บนเกาะสุมาตรา โดยชาวบ้านเข้าไปในป่าแล้วเห็นขี้ชะมดที่มีเมล็ดกาแฟติดอยู่นึกเสียดาย เลยนำกาแฟจากขี้ชะมดมาล้างแล้วนำไปคั่วและชงดื่ม ปรากฎว่าได้กาแฟที่มีรสชาติดีมาก เลยเริ่มเลี้ยงชะมดไว้ในไร่กาแฟ และกลายเป็นธุรกิจกาแฟขี้มดที่สร้างกำไรอย่างมาก ซึ่งปัจจุบันเมืองไทยก็สามารถผลิตกาแฟขี้ชะมดได้ โดยคุณชินวัตร มนตรีประสาร เป็นต้น

แบบการเลี้ยงตัวชะมดเพื่อผลิตกาแฟขี้ชะมดในจังหวัดชุมพร ปัจจุบันเลี้ยงชะมดไว้ 60 กว่าตัว เป็นชะมดสายพันธ์กินพืช (Paradoxurus hermaphroditus) ที่จะให้กินเฉพาะกาแฟออแกนิกที่สุกแล้วเท่านั้น โดยจะให้วันละมื้อ คือมื้อเย็น พอช่วงเช้าชะมดถ่ายออกมาก็เก็บขี้ชะมดที่มีลักษณะเป็นเมล็ดกาแฟติดกันเป็นแท่งๆ มาตากแดดประมาณ 7-8 วัน

จากนั้นลองเขย่าดูถ้ามีเสียงดังกริ๊งๆ เหมือนกระดิ่งก็แห้งใช้ได้ แล้วนำไปล้างให้สะอาด กะเทาะเปลือกออก ก็จะได้กาแฟสาร จากนั้นนำไปคั่ว บด พร้อมชงดื่ม จะได้กาแฟที่มีรสชาติเป็นเอกลักษณ์ และมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ดื่มคู่กับ “ชาอะไรว๊ะ” ผลิตภัณฑ์ตัวใหม่ของคุณชินวัตร ที่นำใบเหลียงมาทำชามีทั้งแบบร้อนและเย็นให้ดื่มชื่นใจพร้อมสรรพคุณทางยาอีกเพียบ

วิสาหกิจชุมชนเกษตรกรทำสวนเขาทะลุ (ตำบลเขาทะลุ อำเภอสวี)

ผลิตกาแฟ ตรา “กาแฟเขาทะลุ” เป็นสินค้า OTOP 5 ดาวตัวแรกของจังหวัดชุมพร ริเริ่มโดยนายสันติ ใจรักษ์ หรือลุงนุ้ย ประธานกลุ่ม มีการรวมกลุ่มเกษตรกรทำสวนเขาทะลุ โดยเน้นการทำไร่กาแฟเป็นหลัก พื้นที่ปลูกกาแฟมีมากถึง 90% ของพื้นที่ทั้งตำบล จุดเด่นของกาแฟเขาทะลุคือ ใช้โรบัสต้าแท้  100 % รสชาติเข้มข้น หอมกลิ่นกาแฟคั่ว

ปัจจุบันผลิตกาแฟสำเร็จรูปแบบ 3 in 1 ถึง 4 สูตร ได้แก่ รสกลมกล่อมสีดำ รสกลางสีแดง รสเข้มข้นสีเขียว คอลลาเจนสีชมพู และมีกาแฟคั่วบด ทั้งคั่วเข้ม คั่วกลาง คั่วอ่อน

กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านหนองแซะสามัคคี (ตำบลนาสัก อำเภอสวี)

ผลิตกาแฟโบราณ ตรา “กาแฟลุงเหนอ” เป็นกาแฟโบราณสูตรดั้งเดิม ที่มีขั้นตอนการผลิตแบบพื้นบ้านโดยนายเสนอ ศรีคง หรือลุงเหนอผลิตเครื่องคั่วกาแฟเอง และคั่วกาแฟแบบสูตรเฉพาะโดยใช้กาแฟโรบัสต้า 70 % ผสมกับการแฟอาราบิก้า 30 % คั่วด้วยเครื่องคั่วกาแฟโบราณ

แล้วนำมาคั่วอีกครั้งโดยใส่เนยและน้ำตาลทรายลงไป เพิ่มความหอมและรสชาติหวานมันในตัว 

วิสาหกิจชุมชนกาแฟบ้านถ้ำสิงห์ (ตำบลถ้ำสิงห์ อำเภอเมือง)

ผลิตกาแฟ ตรา “กาแฟถ้ำสิงห์” คุณนิคม ศิลปะศร ประธานกลุ่มได้สร้างจุดเด่นของกาแฟถ้ำสิงห์ด้วยการตากกาแฟด้วยโรงตากกาแฟพลังงานแสงอาทิตย์ จะทำให้ได้กาแฟที่ไม่เปรี้ยว รสเข้ม กลิ่นหอม ผลิตกาแฟคั่วบด กาแฟดำ กาแฟสำเร็จรูปแบบ 3 in 1

และผลิตภัณฑ์ใหม่ล่าสุดคือกาแฟ 4 in 1 สูตรผสมสารสกัดดอกคำฝอย 

สหกรณ์ผู้ปลูกกาแฟจังหวัดชุมพร (ตำบลท่าแซะ อำเภอท่าแซะ)

ผลิตกาแฟ ตรา “กาแฟชุมพร” ในปี 2530-2540 ราคากาแฟตกต่ำ ทำให้เกษตรกรผู้ปลูกกาแฟได้รับความเดือดร้อน เกษตรกรส่วนหนึ่งได้รวมตัวกันจัดตั้งองค์กรและจดจดทะเบียนในชื่อ สหกรณ์ผู้ปลูกกาแฟจังหวัดชุมพร ขึ้นมาเพื่อบริหารจัดการผลผลิตกาแฟ นายปิยะ หนูสุด เป็นประธารกลุ่มได้นำผลผลิตกาแฟสารจากสมาชิกมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ในชื่อ กาแฟชุมพร และมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์เป็นกาแฟคั่ว-บด กาแฟพร้อมดื่ม

และล่าสุดเป็นการแฟสำเร็จรูปแบบ 3 in 1 ตรากาแฟชุมพร 

นอกจากนี้ยังมีห้างหุ้นส่วนผู้จัดการ แสงทองการค้า จำกัด  (ตำบลนาโพธิ์ อำเภอสวี) ผลิตกาแฟ ตรา “กาแฟเอสที” เป็นกาแฟเพื่อคนรักสุขภาพ สำหรับคนเป็นโรคเบาหวาน สูตรไม่มีน้ำตาลแต่ใช้สารให้ความหวานทดแทน มีห้องจัดแสดงสินค้าและร้านจำหน่ายสินค้าหน้าโรงงาน  

บริษัท คอฟฟี่ฟาร์มเมอร์(ประเทศไทย) จำกัด (ตำบลทุ่งตะไคร อำเภอทุ่งตะโก) ผลิตกาแฟ ตรา “กาแฟคอฟฟี่ฟาร์ม” มีผลิตภัณฑ์ 3 in 1 กาแฟคั่ว กาแฟดำพร้อมชง และผลิตภัณฑ์โดดเด่นคือ กาแฟลดความอ้วน ตรา จี ไดมอนด์ ดี ผสมแคลเซียมดี มะข้ามป้อม คอลลาเจน เพิ่มแอลกลูตามีน แอลอาร์จินีน และโครเมียม

บริษัท เทรนดี้ 2010 (ประเทศไทย) จำกัด (ตำบลนากระจาม อำเภอท่าแซะ) ผลิตกาแฟ ตรา “กาแฟเทรนดี้” เป็นกาแฟ 3 in 1 สูตรเข้ม และสูตรกลมกล่อม

บริษัท ชายน้อยฟู้ด จำกัด (ตำบลทะเลทรัพย์ อ.ปะทิว) ผลิตกาแฟ ตรา “กาแฟอีซี่” เป็นกาแฟ 3 in 1 รสหวานมัน โดยจะเน้นทำตลาดในประเทศพม่าและห้างหุ้นส่วนผู้จัดการ ปัณณากาแฟ จำกัด (ตำบลขุนกระทิง อำเภอเมือง) ผลิตกาแฟ ตรา “อิ่มกาแฟชุมพร” เป็นกาแฟ 3 in 1 สูตรกลมกล่อม และสูตรหวานมัน โดยจะเน้นทำตลาดในประเทศพม่า

โดยทุกปีๆ ผลิตภัณฑ์กาแฟจังหวัดชุมพรของทุกกลุ่มจะมารวมกันในงานเกษตรแฟร์และของดีชุมพร โดยในปีนี้ได้จัดงานขึ้นเป็นครั้งที่ 4  ณ บริเวณสวนสาธารณะอาภากรเกียรติวงศ์ อำเภอเมือง จังหวัดชุมพรในระหว่างวันที่ 22 – 30 สิงหาคม 2557  

นายชาติชาย อุทัยพันธ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดชุมพร รักษาราชการแทนผู้ว่าราชการจังหวัดชุมพร เป็นผู้เปิดงาน ภายในงานมีกิจกรรมมากมาย เช่น การจัดขบวนรถแห่ผลไม้จาก 8 อำเภอ การจัดนิทรรศการของหน่วยงานภาครัฐและเอกชน มีการจำหน่าย ผลไม้สด พืชผักพื้นบ้าน สินค้าปศุสัตว์ สินค้าประมงสดและแปรรูป สินค้า OTOP ตลอดจนกิจกรรมภาคบันเทิง มีการแสดงดนตรีของนักร้องชื่อดัง การแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านให้ชมตลอดงาน