สวัสดีครับผู้อ่านที่น่ารักทุกท่าน​ วันนี้ผู้เขียนจะมาแชร์เรื่องราวผ่านบทความนี้​ในแนว​ของเส้นทางพระพุทธศาสนากับการสืบสานประเพณีวัฒนธรรมของชาวอีสาน​ จะกล่าวถึงเรื่องของ​ พระนักเทศน์​ ของภาคอีสานกันนะครับ​หลาย​ ๆ​ ท่านอ่านจะเคยรู้เคยฟังมาพอสมควรแล้ว​ในเรื่องของพระนักเทศน์​ หรือเทศแหล่​ ซึ่งตอนนี้ผู้เขียนจะพาเจาะลึกลงไปให้กระจ่างกันเลย​ ว่าพระนักเทศน์แต่ละท่าน​ มีขั้นตอนการปฏิบัติ​กิจทางสงฆ์ในการเป็นนักเทศน์อย่างไร​ ตามหลักของ​พระพุทธศาสนากับพระสงฆ์องค์ที่เป็นนักเทศน์นี้​จะมีหน้าที่ยังไง? ​ ผู้อ่านอยากรู้แล้วใช่ใหมครับ​ พร้อมแล้วไปพร้อมกันเลย


                    สาธุ... สาธุ... สาธุ...  


 พระนักเทศน์​ ภาพประกอบ​โดย​ : ผู้เขียน เมื่อพระองค์ใดมีความสามารถทางนี้​ หรือพระที่มีเสียงที่ดี​ ก็จะมีการเล่าเรียนทำนองเทศน์​ ในภาคอีสาน​ เทศน์แหล่​เป็นการเทศน์แบบทำนองสรภัญะ​พระคาถา​ เป็นการแสดงธรรมเทศนา​ในญาติโยมสดับรับฟังในงานต่าง​ ๆ​ ซึ่งเป็นการแสดงธรรมแบบเป็นทำนองภาคพื้น​ เล่นเสียง​ยาวสั้น​ เป็นช่วงทำทำนองที่ไพเราะ​ โดยนำเรื่องราวคำสอนของพระพุทธศาสนานี้แหละครับ​ มาโปรดให้ญาติโยมได้รับฟังกัน​ ในส่วนของภาคอีสานก็จะเทศน์ไปในสำเนียงภาษาอีสาน​มีความโดดเด่น​เฉพาะ​ ซึ่งทั้งหมดนี้นอกจากจะไพเราะในทำนองแล้ว​ ยังเป็นการดึงดูดผู้คนให้เข้ามาสนใจพระธรรมได้มากขึ้น​ เพราะการเทศน์แบบเล่นเสียงนี้ผู้ฟังก็จะมีอารมณ์คล้อยตาม​ในความไพเราะ​จึงทำให้ไม่เบื่อ​คราวนี้​ เรามาดูกันว่าพระนักเทศน์จะทำการแสดงธรรมเทศนาได้ที่ใหน? ​ ลักษณะการเทศน์เป็นยังไง? ​ แล้วเทศน์เพื่ออะไร? 

Advertisement

Advertisement

เทศน์แหล่​ ภาพประกอบ​โดย​ : ผู้เขียน​งานบุญ​ ภาพประกอบ​โดย​ : ผู้เขียน​เรามาพูดถึงในเรื่องบุญอุทิศส่วนกุศล​ เมื่อมีคนตายก็มีการทำบุญ​ พระสงฆ์ย่อมเป็นองค์ประกอบในพิธีทางศาสนา​ มีการนิมนต์พระมาฉันข้าวที่บ้านงาน​ ถวายสังฆทาน​เป็นอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ตาย​ ส่วนในเรื่องของเทศน์แหล่นั้น​ ในชุมชนคนอีสานก่อนจะอุทิศส่วนบุญก็จะทำการเรียกดวงวิญญาณผู้ตายก่อน​ ในส่วนนี้แหละครับ​จะเป็นหน้าที่ของ พระนักเทศน์​ ทำการเทศน์เรียกดวงวิญญาณมารับส่วนบุญ​ จากนั้นก็แสดงธรรมเทศนาให้ญาติโดยฟังในเรื่อง​การ​ เกิด​ แก่​ เจ็บ​ แต่​ จะใช้เวลาเทศ​ 2-3​ ชั่วโมง​ เมื่อเสร็จพิธีก็จะเทศน์ส่งดวงวิญญาณเป็นอันเสร็จพิธี​ ทั้งหมดล้วนเป็นกิจของพระนักเทศน์อีกทางหนึ่ง​ซึ่งชาวบ้านจะทำเป็นจารีตประเพณีเลยนะครับ

Advertisement

Advertisement

เทศน์บุญมหาชาติ​ ภาพประกอบ​โดย​ : ผู้เขียน​เทศน์แหล่​ ภาพประกอบ​โดย​ : ผู้เขียน​การเทศน์ในบุญประเพณี​  ซึ่งภาคอีสานนั้นจะมีจารีตประเพณีของแต่ละเดือน​ เรียกว่า​ ฮีต​ 12​ คอง​ 14​ ยกตัวอย่างเช่น​ บุญเผวส บุญมหาชาติ​ (พระเวสสันดร)​ จะเป็นบุญประจำเดือนสาม​ของทุกปี​ ซึ่งการเทศน์นั้นจะยกเรื่องราวของพระเวสสันดรชาดก​ 13​ กัณฑ์​จะเป็นเรื่องราวของพุทธประวัติของพระพุทธเจ้าในครั้งอดีตกาล​ ยกมาเทศน์เป็นเรื่องราวให้ญาติโยมฟัง​ ซึ่งเป็น​เนื้อหาหลักของงานเลยนะครับ​ ในการเทศน์นั้นใช้เวลาเกือบครึ่งวันกว่าจะครบ​ 13​ กัณฑ์​ และใช้พระนักเทศน์​ 3​ องค์​หรือเรียกว่า​ 3​ ธรรมมาสต์ แต่ละองค์จะรับหน้าที่ในส่วนของกัณฑ์ต่าง​ ๆ​ เรียบเรียงเป็นเรื่องราวและเทศน์จนครบ13​ กัณฑ์​ 

Advertisement

Advertisement

       จากประสบการณ์ที่ผู้เขียนเคยนั่งฟังเทศน์​แหล่​ ท่านเทศน์ได้เพราะมากเลยครับ​ ไม่ว่าจะเป็นการเล่นเสียง​ เป็นท่วงทำนองที่สละสลวยลื่นหู​ ฟังแล้วคล้อยตามเนื้อเรื่องพุทธประวัติเลยทีเดียวครับ​ การเทศน์​แหล่นี้อาจจะเป็นส่วนหนึ่งของการดึงดูดคนให้เข้าถึงศาสนามากขึ้นก็เป็นได้​ เพราะการแสดงธรรมผ่านทำนองเทศน์แหล่นี้เวลาฟังมันมีความรู้คล้อยตามเรื่องฟังเเล้วเพลิน​ จึงไม่เกิดความเบื่อหน่าย​ฟังได้ทุกวัย​ซึ่งเป็นเรื่องที่ดีและเป็นเอกลักษณ์ของแสดงธรรมอย่างหนึ่งของภาคอีสานที่ยังคงรักษากันไว้อย่างมั่นคง​ 


เครดิตภาพ​จาก​ pixabay : ภาพหน้าปก

ภาพประกอบทั้งหมด​จาก​ :  ผู้เขียน

ตกแต่งภาพหน้าปกจาก​ :  canva