พิธีบายศรีสู่ขวัญ การปรับใช้ในชีวิตเพื่อความคงอยู่ในประเพณี


              พิธีบายศรีสู่ขวัญ เป็นประเพณีหนึ่งของคนไทย และยังเรียกได้หลายอย่างแล้วแต่คนในแต่ละพื้นที่ เช่น พิธีบายศรี, พิธีสู่ขวัญ, พิธีทำขวัญ, พิธีรับขวัญ ด้วยความเชื่อที่ว่าการทำพิธีสู่ขวัญเป็นการเชิญขวัญที่หนีหายไปให้เข้ามาอยู่กับเนื้อกับตัว และเชื่อว่าจะช่วยให้มีสติ ไม่ประมาท และเป็นสิริมงคลให้กับตัวเอง

              บายศรี เป็นเครื่องเชิญขวัญ ทำด้วยใบตอง รูปคล้ายกระทง เป็นชั้น ๆ มีขนาดใหญ่ขนาดเล็ก เครื่องสังเวยวางอยู่ในบายศรี และมีไข่ขวัญ (ไข่ต้ม) เสียบอยู่บนยอดบายศรีหรืออาจวางอยู่บนถ้วยที่ใส่ข้าวสาร ซึ่งก็แล้วแต่หมอขวัญ บายศรีมีหลายประเภท บายศรีตอง บายศรีปากชาม บายศรีใหญ่ มีการพันสายสิญจน์ไว้โดยรอบเพื่อใช้ผูกข้อมือผู้รับขวัญ ผู้นำทำพิธีเรียกว่า หมอขวัญบายศรี

Advertisement

Advertisement

แล้วปัจจุบันยังมีการจัดทำพิธีแบบนี้อยู่ไหม ต้องบอกว่ามีนะ ใครที่อยู่ต่างจังหวัดน่าจะเคยเห็นบ่อยครั้งแน่นอน งานบวช งานแต่ง งานผูกแขนเข้ารับราชการ งานจบการศึกษา งานเกษียณ และอีกหลาย ๆ งานเลยนะคะ

พิธีจะเริ่มได้ก็ต่อเมื่อหมอขวัญมาถึงสถานที่แล้ว หมอขวัญที่มาทำพิธีจะเป็นคนที่ผู้เฒ่าผู้แกรู้จักในกลุ่มเฉพาะ มีชื่อเสียงการเรียกขวัญ ใครเคยไปงานบวชเราว่าต้องรู้จักนะ การเรียกขวัญอยากที่บอกเลยคือช่วยให้มีสติ ไม่ประมาท และเป็นสิริมงคลให้กับตัวเองตามความเชื่อของแต่ละบุคคล

ในโรงเรียนก็มีการนำเอาประเพณีพิธีบายศรี มาร่วมกิจกรรมบ่อย ๆ เช่นกัน อย่างเช่นเมื่อนักเรียนเรียนจบ นอกจากกิจกรรมที่มอบเกียรติบัตร เลี้ยงอาหาร มอบโอวาทจากผู้อำนวยการ พิธีบาศรีก็เป็นกิจกรรมแรกเลยที่ต้องทำ เพื่อเป็นการให้กำลังใจเด็ก ๆ ที่กำลังจบการศึกษา ให้ขวัญที่อยู่ในโรงเรียนตั้งแต่อนุบาลจนจบประถมศึกษาปีที่ 6 มาอยู่กับเนื้อกับตัว เพื่อไปศึกษาที่แห่งใหม่นั้นเอง จากนั้นจึงเริ่มกิจกรรมอื่น ๆ ต่อไป1

Advertisement

Advertisement

งานย้ายข้าราชการครูไปตำรงตำแหน่งสถานศึกษาแห่งใหม่ ก็ทำพิธีแบบเดียวกัน เพื่อให้ขวัญและกำลังใจกลับมาอยู่กับเนื้อกับตัว มีการผูกข้อต่อแขน จะเห็นด้ายที่อยู่ในบายศรี เมื่อหมอขวัญสวดมนต์ทำพิธีเสร็จก็จะเป็นการผูกแขนให้กับผู้ที่ถูกเรียกขวัญนั่นเอง2

หรือแม้แต่การมาเข้าค่ายของน้อง ๆ จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสุรินทร์ เมื่อน้อง ๆ มาทำกิจกรรมให้กับทางโรงเรียนเรียบร้อย ก่อนกลับนอกจากจะพูดปิดพิธีทางโรงเรียนก็จัดพิธีบายศรีเพื่อให้เกิดสิริมงคลให้กับน้อง ๆ อีกด้วย3

                4             เห็นไหมล่ะคะว่า พิธีต่าง ๆ จะอยู่คู่กับเราไปนานแสนนานเราทุกคนต้องช่วยกันอนุรักษ์ และช่วยกันสืบสานประเพณีเหล่านี้ไว้สืบต่อไป และยังทำให้ผู้รับการเรียกขวัญรู้สึกอบอุ่นในจิตใจอีกด้วย เรายังสามารถนำการทำบายศรีมาฝึกสอนให้เด็ก ๆ ไว้ทำเวลามีกิจกรรมแบบนี้ ซึ่งราคาบายศรี ค่อนข้างสูง เพราะทำจากใบตอง วัตถุที่นำมาล้วนทำมาจากธรรมชาติ ซึ่งลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อมเมื่อเสร็จกิจกรรมอย่างแน่นอนค่ะ

Advertisement

Advertisement


ภาพถ่ายโดยนักเขียน