เมื่อ 15 – 16 มิถุนายน 2562 ผมมีโอกาสไปร่วมงานบุญ พิธีลาซังข้าว ของชาวบ้านปาดีใน อ.สุไหงปาดี จ.นราธิวาส พิธีลาซังข้าว!!! ฮ่า ไม่ผิดหรอกครับ จ.นราธิวาส นอกจากสวนยาง และประมงแล้ว ข้าวก็ถือเป็นเกษตรกรรมที่สำคัญไม่น้อย โดยเฉพาะ อ.สุไหงปาดี ถือเป็นแหล่งผลิตข้าวที่ใหญ่แห่งหนึ่งของจังหวัด ซึ่งคำว่า สุไหง คำมลายูแปลว่า สายน้ำ ส่วน ปาดี แปลว่า ข้าวเปลือก แปลรวมๆ จะได้ว่าสายน้ำแห่งข้าวเปลือก หรือเมืองสายน้ำที่มีนาข้าวเรียงราย นั่นเลยทีเดียว

พิธีลาซัง จัดขึ้นหลังเก็บเกี่ยวข้าวเรียบร้อยแล้ว มักทำช่วงปลายเดือนพฤษภาคมโดยประมาณ ลาซังข้าวเป็นการขอขมาพระแม่โพสพ พระแม่ธรณี รวมทั้งบวงสรวงเพื่อให้ฤดูกาลหน้าเพาะปลูกได้ผลดีอีกด้วย นอกจากพิธีพราหมณ์แล้ว ในกิจกรรมลาซัง จะนำข้าวใหม่ที่ได้จากการเก็บเกี่ยวมาทำอาหารถวายเพลพระสงฆ์เพื่อเป็นมงคลแก่ชุมชนอีกด้วย ปีไหนข้าวเยอะอาหารก็จะเยอะตาม สิ่งหนึ่งที่นิยมทำในพิธีลาซัง คือ ขนมจีนเส้นสด จากข้าวใหม่

ขนมจีนเส้นสด มีกระบวนการที่ยุ่งยาก หลายขั้นตอน และต้องใช้แรงงานหลายคน ทำให้หาทานได้ยาก ทาง หมู่บ้านปาดีใน เอง ถูกละทิ้งมาหลายปี รองนายก อบต. สุไหงปาดี วิเชียร รัตนบุญโน เพิ่งรื้อฟื้นมาเมื่อ พ.ศ.2557 นี่เอง และรื้อฟื้นมาแบบโบราณด้วย ตัวผมเองก็ไม่เคยสัมผัสกระบวนการทำขนมจีนเส้นสดเหมือนกัน และมั่นใจว่าเพื่อนๆ คนรุ่นใหม่หลายคนก็ไม่เคยเห็น จึงหยิบเหตุการณ์เหล่านั้นมาเล่าสู่กันอ่าน


วิธีทำขนมจีนเส้นสดแบบโบราณ

1. หมักแป้ง ที่ได้จากข้าวเจ้าใหม่จากแปลงนาของแต่ละคน โดยหมักไว้ 1 คืน แล้วมาปั้นเป็นก้อนกลมๆ ใหญ่ๆ

ปั้นแป้งข้าวเจ้า

2. เตรียมใบกะพ้อ ใบกะพ้อเป็นพืชท้องถิ่นทางภาคใต้ตระกูลปาล์ม นิยมห่อเป็วข้าวต้มใบกะพ้อ

ใบกะพ้อ

 

3. ใช้ใบกะพ้อห่อแป้งที่หมักไว้

ใบกะพ้อห่อแป้ง

4. นำไปต้มจนสุก

ต้มแป้งข้าวเจ้า

5. นำแป้งไปตำในครกไม้ ให้นิ่ม

ตำแป้งในครกไม้

6. นำแป้งที่ตำแล้ว บรรจุลงกระบอกทองเหลือง

บรรจุแป้งข้าวเจ้าในกระบอกทองเหลือง

7. บีบแป้งจากกระบอกทองเหลือง ให้เป็นเส้น ไหลลงกระทะน้ำร้อน

บีบแป้งให้เป็นขนมจีน(ภาพผู้เขียนถ่ายโดย ชุมศักดิ์ นรารัตน์วงศ์ เฟซบุ๊ค Chumsak nararatwong)

8. พักเส้นขนมจีนที่ได้ในน้ำเย็น แล้วจับเรียง พร้อมเสิร์ฟกับน้ำยารสเลิศ

ขนมจีน

จากขั้นตอนที่ผมได้เข้าไปร่วมในการทำขนมจีนเส้นสดของชุมชนบ้านปาดีใน บอกได้เลยว่า แต่ละคนเหนื่อยมาก ซึ่งสิ่งที่ผมเห็น ไม่ใช่แค่พิธีลาซัง เพื่อขอขมา และขอบคุณพระแม่โพสพ พระแม่ธรณีเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างความสามัคคี พบปะพูดคุยแลกเปลี่ยนสารทุกข์สุกดิบอีกด้วย ส่วนความอร่อยน่ะเหรอ ผมเติมไป 3 รอบครับ